Lan-gatazkarekin amaitzeko eskatu diote Gipuzkoako adinekoen egoitzetako erabiltzaileen senideek Gipuzkoako Aldundiari. 56 egun daramatzate greban.

GASTEIZ. Zegona Britainiako funtsa Euskaltelen akziodun nagusi bilaka ez zedin ezer ez egitea egotzi zion atzo Jaurlaritzari Iker Casanova EH Bilduko legebiltzarkideak. «Hamar urte barru [Euskaltel] non izango dion ez dio axola», esan zuen. Zegonarekin hainbat aldiz bildu dela erantzun zion Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburuak, eta Euskal Herrian errotuta jarraituko duela bermatu diola.

Arabako Errioxako 109 upategi eta mahastizainek osatutako ABRA elkarteak Arabako Errioxa izena utzi eta Euskadi hartzea erabaki du orain gutxi. ABE Euskadiko Upategien Elkarteak izen berria eta proiektu berria ditu orain, elkartera bildu nahi baititu txakolin sor-marketako ekoizleak eta sagardogileak ere. Baina aldaketa horiek ika-mika handia sortu dute, erabakia hartzeko modua bera ere auzitan jarri baitute ABRAko hainbat kidek, besteak beste, aldaketa horiek erabakitzeko batzarrean soilik hogei kidek hartu zutelako parte.

Elkartearen erabakiaz eta ika-mikaz galdetu zioten atzo Arantxa Tapia Garapen Ekonomikoko sailburuari Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan, eta sailburuak nahiko argi adierazi zuen aldaketa ez dela Jaurlaritzaren gustukoa. Aurretik antzeko iritzia agertu zuen Arabako Aldundiak. Kritikatu egin zuen gauzak erabakitzeko elkartearen jokaera eta orain arte ABRAk jasotzen duen diputazioaren diru laguntza zalantzan jarri zuen.

«Elkarte pribatu bati buruz ari gara, eta, beraz, izena aldatzea erabaki pribatua da erabat», erantzun zion Arantxa Tapiak Alderdi Popularrak atzo egindako galderari, gaiari buruzko ardurak kokatzeko asmoarekin. Hori bai, berehala gaineratu zuen Jaurlaritzak aldaketaren berri prentsaren bidez jakin duela. «Hilabete bat lehenago egin genuen bilera elkarteko buruzagi berriekin, eta horrelako aldaketa bat ez zen aipatu inongo momentutan», azaldu zuen Ekonomiaren Garapeneko sailburuak .

Elkartearen izen berriari buruz, Arabako Errioxa marka bazterrera uztea «ez da estrategia egokia», sailburuaren arabera. Aldiz, uste du «mundu globalizatu honetan estandarizazioak balioa galtzea» dakarrela, eta «ulertezina» zaio izendapen propioari uko egitea. Arabako Errioxa marka eta haren espezifikazioa «bultzatu egin behar dira, ez ezkutatu», uste du Tapiak.

Arabako Errioxako upategiek txakolin sor-markekin eta sagardogileekin elkarte bakarra osatzeko aukeraz, sailburuak uste du halako elkarte bat «haien guztien borondatetik» sortu beharko litzatekeela, eta ez soilik alde bakar baten ekinaldiz.

ABE Euskadiko Upategien Elkarteko zuzendari nagusi Ines Baigorrik herenegun azaldu zion BERRIAri elkarte zabalago baten xedea zein den: «Erakundeen aurrean sendoagoak ginateke, eta, aldi berean, Errioxako sor-markaren barruan desberdinagoak, gehiago desberdintzeko helburu garbia ere hor baitago».

Baigorriren arabera, kontua ez da Arabako Errioxa marka bazter uztea. «Ez dugu ABEren izenarekin saltzen, Arabako Errioxarenarekin baizik», esan zuen Baigorrik. «Zigilu horren barruan desberdintzeko da ABE, garena indartzeko eta kontsumitzaileentzat errazagoa izateko nor den nor desberdintzea».

Batzar berria ikusmiran

ABEk batzarra egin zuen ostegunean, eta, bilkuraren ostean, aldaketak eta proiektu berriak aurrera jarraitzen duela adierazi zuen zuzendaritzak. Dena den, batzarrean zenbait bazkidek beste bozketa bat eskatu zuten, eta zuzendaritzak beste batzar batera deitzeko konpromisoa hartu duela azaldu zuten.

Beste batzar hori aipatu zuen atzo Arantxa Tapiak berak, eta gaineratu «gauzak argitzeko baliagarria» izango dela.

Bizkaiko eta Gipuzkoako arrantzaleek etekina atera diote haientzat kaltegarria zirudien egoera bati. Berdelaren kuota jaisten ari da urtetik urtera, espeziearen egoera hala moduzkoa delako iparraldeko uretan eta 2009ko gehiegizko arrantzarengatik zigorra ordaindu behar dutelako. Baina gutxiago arrantzatu ahal dutenez, berdelaren prezioak gora egin du lonjetan, eta iaz baino etekin handiagoa atera ahal izan dute aurten.

Bittor Oroz Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza eta Arrantzarako sailburuordeak atzo Getarian emandako datuen arabera, Bizkaiko eta Gipuzkoako arrantzaleek agortu egin dute aurtengo kuota. Guztira, 8.810 tona arrantzatu dituzte, eta kiloko batez beste 1,36 euro ordaindu dizkiete lonjetan. Biderketa eginez gero, 11.981.600 euro dira.

Iaz, kuota handiagoa izan zen, 11.000 tonakoa, baina nabarmen gutxiago ordaindu zieten arraina: 0,97 euro kiloko, besterik ez. Guztira, 10.670.000 euro; aurten baino 1,31 milioi gutxiago.

Kuota, ezbaian

Berdelaren kuota aste gutxi batzuetan agortu dute arrantzaleek, Europa iparraldeko beste gune batzuetan ez bezala, Bizkaiko Golkoko uretan nahiko arrain aurkitu dutelako. Baina gerta daiteke hurrengo urteetan are murritzagoa izatea arrantzaldia, Galiziako eta Asturiasko arrantzaleek beren kuota handitu nahi dutelako, bizkaitarren eta gipuzkoarren kaltetan.

Oraingo banaketa 2015. urtean lortutako akordio baten ondorio da, baina Asturiasko eta Galiziako kofradiek beste banaketa bat nahi dute orain, beste arrain batzuen eskasia ikusita, oraintsu arte gutxietsi duten berdelari leku gehiago egin nahi diotelako. Betidanik, euskal arrantzaleek eta kantabriarrek gehiago erreparatu izan diote berdelari, eta haien eskubide historikoak aintzat hartzen ditu oraingo banaketak. Zehatzago esateko, 2002-2011 arteko harrapaketek baldintzatzen dute egungo kuotaren %70, eta arrantzale kopuruak, itsasontzien kopuruak eta haien neurriak gainontzeko %30.

Guztira, 24.597 tona eman dizkio aurten EBk Espainiako Erresumari. 2022ra arte 6.000 tona gutxiago arrantzatu ahal dute, 2009ko eta 2010eko kuotak ez errespetatzeagatik.

Apirilaren hasieran, lehen bilera egin zuten Kantauriko kofradiek eta Luis Planas jarduneko Arrantza ministro espainiarrak kuotaren beste banaketa bat aztertzeko, baina erabakirik gabe amaitu zuten.

Antxoarekin kezka

Berdelaren kosterak baino garrantzi handiagoa izan du beti antxoarenak euskal arrantzaleentzat, eta aurten ere hala izango da. «Intentsoa» izaten ari da, Orozen hitzetan. Orain arte 7.000 tona antxoa lehorreratu dituzte Bizkaiko eta Gipuzkoako portuetan, eta 1,23 euroan saldu ahal izan dute. Guztira, 8,61 milioi euroko diru sarrera.

Antxoaren prezioa behera egiten ari da azken urteetan. Duela urtebete, kosteraren lehen balorazioa egitean, Jaurlaritzak azaldu zuen 8.000 tona arrantzatu zituztela, eta 1,42 euro ordaindu zietela kiloa. 2017an, berriz, 1,78 eurora iritsi zen kiloa.

Prezioa igo nahian, egun batzuetan portuan geratu dira antxoatan ibiltzen diren euskal ontziak, 200en bat. Izan ere, porturatu duten antxoa egokia izan da merkaturako, batez beste 45-60 ale kiloko, baina txikiegia da kontserbarako, eta arrandegietan freskorako saltzeko arazoak izaten ari dira, kontsumoa jaisten ari delako. Hori dela eta, Orozek eskatu die herritarrei antxoa freskoa kontsumitzeko.

Gasteizko autobusen greba bertan behera geratu da 2019ko maiatzaren 3an, Gasteizko Udala eta Tuvisa konpainiako langile-batzordea akordio batera iritsi eta gero.

Gorka Urtaran Gasteizko alkateak hirian trenbidea lurperatu ostean libre geratuko diren lurren hirigintza-antolamendurako alternatiben proposamena ezagutzera eman du

Autorregulatzeko gaitasuna eskatu dute arrantzaleek. Berdelaren kanpaina 8.810 tona inguruko harrapaketekin bukatu da. Iaz baino zertxobait baxuagoak dira.

Cristina Echeverria Bilboko Aireportuko zuzendariaren kontrako salaketa aurkeztu dute Bilboko instrukzio epaitegian, langileen grebarako eskubidea galarazteagatik.

BRUSELA. Europako Batasunak ez du atzean geratu nahi ibilgailuentzako bateria elektrikoen arloan, eta lehen urratsak egin ditu etorkizun handia izan dezakeen sektore horretan ere pisua izateko. Gaur egun, autoen baterien %3 bakarrik egiten dira Europan, eta Txina eta AEB dira egile nagusiak.

EBn ohikoa den moduan, Alemaniak eta Frantziak egin dute lehen urratsa. Total, Saft eta PSAren arteko partzuergo bat bultzatu dute, baina argi utzi dute bazkide gehiago onartuko dituztela. Proiektua europarra denez, Europako Batzordeak jakinarazi du 1.200 milioi euro arteko diru laguntza publikoak eman ahal izango dizkiotela proiektuari. Bruno Le Maire Frantziako Finantza ministroak argitu duenez, Txinak eta AEBek ere diruz laguntzen dute sektore hori, estrategikoa delako. «Europak ere berdin egin dezake proiektua abiarazteko».

Parisko gobernuak jarriko ditu lehen 700 milioi euroak. Diru horrekin bateriaren zelulak egiteko lehen planta irekiko dute datorren urtean, zehaztu gabeko leku batean. 2022-2023rako bi lantegi jartzea da asmoa, bata Alemanian eta bestea Frantzian, 1.500 langilekoa bakoitza; fabrika horietan bateria likidoak egingo dituzte. 2025erako, berriz, bateria solidoak egiten hasi nahi dute.

Ez behin eta ez birritan. Eusko Legebiltzarrak hirugarren aldiz eskatuko dio Espainiako Kongresuari kalte-ordainetarako funts bat sortzeko amiantoaren biktimentzako. Gasteizko ganberak ordezkaritza bat izendatu behar du orain, funtsa sortzeko lege proposamena Madrilen defendatzeko. Ekinaldia Eusko Legebiltzarreko talde guztiek proposatu dute batera, PPk izan ezik; hala ere, atzoko osoko bilkuran legebiltzarkide guztiek babestu zuten, baita PPkoek ere.

Asviamie elkartearen arabera, 2018an Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 35 pertsona hil ziren amiantoaren eraginez. Hiru lurraldeotan 9.850 lagun daude amiantoarekin lan egindako langileak biltzen dituen erregistroan, eta Nafarroako zerrendan beste 3.000tik gora. Eusko Legebiltzarrak onartutako lege proposamenaren azalpenetan agertzen denez, Espainian 3.943 langile eta erretiratu hil ziren amiantoak eragindako gaixotasunek jota 1994tik 2008ra bitartean. Aurreikuspena da, gainera, 2023ra kopurua handituz joango dela urtetik urtera, gaixotasuna amiantoarekin lan egin eta hamarkadetara agertzen delako, sarri langileak erretiratuta daudenean.

Eusko Legebiltzarraren lehen ahalegina Madrilen 2016an izan zen. Urte hartako maiatzaren 19an onartu zuen Gasteizko ganberak lege proposamen bat Espainiako Gobernuari eskatzeko kalte-ordainen funtsa sor zezala. Baina Mariano Rajoyren gobernua proposamenaren kontra agertu zen, eta Kongresuko mahaiak blokeatu egin zuen eztabaida eta lege proposamenaren tramitea —PPk eta Ciudadanosek zeukaten gehiengoa—.

Edukia, aurreratuta

Bigarren ekinaldia 2017an izan zen: otsailaren 9an onartu zuen Eusko Legebiltzarrak aho batez antzeko lege proposamena, eta Espainiako Kongresuak 2017ko urriaren 10ean onartu zuen tramiterako ia alderdi guztien babesarekin, PP abstenitu egin baitzen.

Kongresuan batzorde bat osatu zuten lege proposamena lantzeko, baina, Pedro Sanchezek hauteskundeak apirilaren 28ra aurreratzearekin bat, bertan behera geratu zen.

Hirugarrenez hasiko da hutsetik prozesua, baina UGT sindikatuak gogora ekarri du edukian dagoeneko aurrerapen handiak egin direla, eta uste du garaia dela funtsa sortzeko, «duela hamabost urte Belgikan, Herbehereetan eta Frantzian egin zuten bezala». Amiantoarena lan arazo larri bat izatez gain, osasun publikokoa ere badela nabarmendu du sindikatuak.