Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak deituta, eta ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuen babesarekin, eguerdian egin dute protesta Gasteizen, eta arratsalderako utzi dituzte mobilizazioak Iruñean, Donostian eta Bilbon.

Indarrean sartu da Trumpen % 10eko muga-zerga orokorra, AEBko inportazio guztiei eragingo diena. Zerga gehigarriak, EBren kasuan % 20koa, asteazkenean iritsiko dira. Burtsetan segituan nabaritu da eragina, eta beherakada nabarmenak izan dira mundu osoan.

Ipar Euskal Herriko lurralde kolektibitatearen bidean, Batera plataformak herritarren mobilizatzeko dinamika aurkeztu du. Goizean egin dute prentsaurrekoa Batera-ren talde eragileko Nicolas Blainek, Euskal Herriko Laborantza Ganberako Francis Poineauk, AEK eta Euskal Konfederazioko Ihintz Olidenek eta Sylvianne Alaux Frantziako Asanblea Nazionaleko diputatu sozialista ohiak. Lehen biek proiektuaren jatorria, bilakaera eta etorkizuna aipatu dituzte; besteek, berriz, lekukotasuna ekarri dute, nork bere esperientziatik azalduz kolektibitate horren beharra. 2017an Euskal Hirigune Elkargoa sortu zelarik, Batera-ren berezko galderari emaniko erantzuna zen: kolektibitatea gehiegi eskatzea zelako, «ezezko borobila» jaso zuten, eta Euskal Elkargoaren proposamena egin zuen Pirinio Atlantikoetako garai hartako prefetak. Batera-ko kideek proposamena onartu bazuten ere, helburu lehena ez zuten burutik atera; horrekin itzuli dira oraingoan. Ipar Euskal Herriko ezagupen instituzionalari «jauzi kualitatiboa» emateko garaia dela uste dute: Batera-ren birfundaziorako Biltzar Nagusia eginen dute maiatzaren 10ean, Ezpeletako Patronatuaren gelan (Lapurdi), 09:00etan; lurraldeko herritar, hautetsi eta eragile guziak bertan parte hartzera gomitatu dituzte. Batera plataforma bera berritzen duten bezala, herritarren dinamika ere berritu nahi dute; bai eta antolaketa, partaideak, eta instituzioen aldarrikapena bultzatzeko bide orria ere. Gaurkotik abiaturik «Ez dugu dena desegin nahi», azaldu du Blainek. Euskal Elkargotik saltoa egitea espero dute, Lyon eskualdean (Frantzia) eratu duten kolektibitatea adibide harturik: departamenduko eskumen guztiak dituen egitura bat da haiena. Haien hitzetan, zehazkiago, «autonomia, eraginkortasuna eta demokrazia indartua uztartzen dituen» instituzio bat da, «inspirazio iturria Ipar Euskal Herriarentzat». Hala ere, helburua dena desegitea ez den bezala, Lyongoa erabat kopiatzea ere ez da izanen. «Tarte batez nolako eredua nahi dugun zehaztu beharko dugu». Kontsideratzen dute Euskal Hirigune Elkargoa sortu izana «lehen urratsa» izan zela; ordu arte, Ipar Euskal Herriaren ezagupen instituzionalik ez zen izan Frantziako Iraultzatik geroz. Baina, zortzi urteko ibilbidearen ondotik, bilana argia dute: «Euskal Elkargoak ez du baliabide eta gaitasun nahikorik lurraldearen eta bertako biztanleen beharrei erantzuteko». Batera plataforma 2002ko abenduan sortu zelarik, lau aldarrikapenek bultzaturik sortu zen: euskararen koofizialtasuna, Euskal Herriko Lanborantza Ganbera ofizial bat, Ipar Euskal Herriko unibertsitatea, eta departamendua. Ordea, lau helburuetarik bakarra ere ez da bete, eta erronka berriak agertu dira azken urteetan: klima larrialdia, etxebizitzaren merkatua eta justizia soziala aipatu dituzte, batez ere. Haien ustez, gaur egun, «tokiko erabakiak hartzeko ahalmen murritzak eta baliabide ekonomiko eskasak politika publiko anbiziotsuen gauzatzea oztopatzen dute». Ziklo elektorala «Mementoa da», erran dute. Heldu den urtean herrietako bozak izanen dira, 2027an Frantziako presidentetzakoak eta departamenduetakoak; «ziklo elektoral trinko bat» abiatzera doa, hots, baliagarria izanen zaiena agian beren proiektuaren defenditzeko. Lurralde kolektibitatea, hain zuzen, proiektu beharrezkotzat dute hainbat eragilek. Ihintz Oliden AEK-ko langilearen ustez, «Euskal Elkargoak dituen baliabideak baino gehiago» behar dituzte, euskarari dagokionez adibidez: «Gauza gutti lortu ditugu azken urteetan, eta trabak etengabeak izan dira». Sylviane Alaux ere mintzatu da, 2012 eta 2017 artean diputatu baitzen, kolektibitatearen aldarria bidean zela, Euskal Elkargoa plantatu aitzin. Haren ustez, «Elkargoa etapa bat izan zen, baina oraino anitz dago egiteko». Kortsikako kasua oroitu du: «Uharte bat delako, aparteko kasu bezala aipatu izan da, baina Lyonen egin dutenaz geroz, ezintasunik ez da gehiago: berdintasunez jokatu behar lukete». Batera-ren garaiko kolektibitate galdea «originala» izan zen, haren iritziz: «Gaur egun, berriz, ezinbestekoa».

Israelgo armadak Gazako eskola bat bonbardatu du bart, eta, haien etxeak uztera behartuta, eskolan aterpe hartuta zeuden 29 gazatar hil ditu. Palestinako Osasun Ministerioak jakinarazi duenez, horietatik hemezortzi umeak dira. «Gaur, suntsitzeko ahalmen handiko lau misil jaurti ditu Israelek Gaza hiriko Dar Al-Arquam eskolara, nahiz eta etengabeko bonbardaketen ondorioz haien etxeak utzi behar izan dituzten milaka herritarren aterpetxea izan», salatu du Gazako Gobernuak. Halaber, Gazako agintarien esanetan, «osasun sistema kolapsatuta dago, Israelek ia ospitale guztiak suntsitu dituelako». Zutik geratzen diren osasun zentroetan materiala falta dela jakinarazi dute, Israelen blokeoaren ondorioz. Gainera, larrialdi zerbitzuek zailtasunak dituzte zaurituak eta biktimak dauden tokietara iristeko, eta gero hirian zutik dirauten ospitale bakanetara eraman ahal izateko. Izan ere, Israelek duela hilabete luze ezarritako blokeoak galarazi egiten du laguntza humanitarioa Gazako zerrendara sartzea. Ondorioz, janari, erregai, osasun tresna eta botika eskasia larria dago. Desplazatuen aterpeak Al Jazeera hedabidearen arabera, Dar Al-Arquam eskolari ez ezik, beste bi aterpetxeri ere egin die eraso Israelek. Bonbardaketatik ihes egin duten familien aterpe dira biak ala biak. Hedabide horrek jakinarazi duenez, bi eraso horietako batean lau palestinar hil dituzte, eta ez dago bestean izandako biktimen informaziorik. Azpiegitura zibilen aurkako erasoak justifikatzeko egin ohi duen moduan, oraingoan ere, Israelek argudiatu du leku horiek «terroristen aginte eta kontrol guneak» direla, eskolak direla aipatu gabe. Eskoletako eraso horiek etorri dira bezperan Israelek beste ehun gazatar hil ondoren. Gaza ez ezik, Siria ere bonbardatu zuen Israelgo armadak. Zehazki, hego-mendebaldeko Daraa eskualdeko Nawa hirian, bederatzi siriar hil zituzten. Martxoaren 18an urratu zuen Israelek Hamasekin adostutako su etena, bi hilabetez indarrean egon ostean. Orduz geroztik, etengabeak dira gazatarren kontrako erasoak. Bestalde, Palestinako Osasun Ministerioak gogorarazi duenez, 2023ko urriaren 7an Israel Gazari eraso egiten hasi zenetik, gerraren eraginez desplazatutakoen 229 aterpetxe bonbardatu ditu, ohartarazi dutenez, «nazioarteko hitzarmen guztiak urratuta». Sarbiderik ez Gazako lurralde osoaren heren batean kabitu behar dira zerrendan bizi diren ia bi milioi pertsonak. OCHA Gai Humanitarioak Koordinatzeko Nazio Batuen Bulegoak jakinarazi duenez, Gazako bi herenetarako sarbidea mugatu du Israelek: zonalde batzuk «borroka eremu» izendatu ditu; beste batzuetan, berriz, ebakuazio aginduak jarri ditu indarrean. Hain justu, NBE Nazio Batuen Erakundeak gaur emandako datuen arabera, gutxienez 280.000 palestinarrek utzi behar izan dituzte beren bizitokiak Israelek martxoaren 18an menia hautsi zuenetik. Bada, datu horiek zabaldu eta gutxira, Gaza iparraldeko «segurtasun eremua» handitu du Israelgo armadak. Halaber, aste honetan Rafah hegoaldea ebakuatzeko ere agindu du, eta areagotu egin ditu zonalde horren aurkako erasoak: Gazako Osasun Ministerioaren arabera, zerrenda hegoaldeko kostaldea bonbardatu du Israelgo armadak, eta eraso horietan gutxienez 38 lagun hil ditu.

Orain dela zenbait aste, Espainiako Barne ministro Fernando Grande-Marlaskak jakinarazi zuen bere ministerioak Nafarroan zer egin asmo duen, eta, besteak beste, adierazi zuen Elizondon Guardia Zibilaren beste kuartel bat eraikitzeko asmoa dutela. Aditzera eman zuenez, Espainiako aurrekontuak onartzen direnean, azpiegitura plan bat eramango dute Ministroen Kontseilura, eta han jasotako proiektuetako bat da kuartel hori. Aurreratu zuen lan horretarako 8 milioi baino gehiagoko inbertsio bat egingo dutela. Baztango Ernaik asmo hori kritikatu du, eta, salatze aldera, elkarretaratze bat egingo du bihar arratsaldean, Erratzun. «Baztanen dagoeneko hiru kuartel ditugu, eta proiektu honekin laugarrena sortuko litzateke», ohartarazi du. Ministroaren hitzak gaitzetsi ditu Ernaik. «Grande-Marlaska ministroak adierazi du inoiz baino beharrezkoagoa dela Nafarroan Guardia Zibilaren presentzia indartzea. Gaur egun, Nafarroak estatuko polizia ratiorik handiena du; mila biztanleko zazpi polizia, Europako batezbertzekoaren bikoitza». Esan duenez, asmoaren helburua «espainolismoa» areagotzea da, eta «kontrol poliziala» handitzea. Elkarretaratzea herriko plazan izango da, 18:30ean. Aire hemendik! Guardia Zibilaren kuartelik ez izango da leloa.

Ibex-35 indizeak behea jo du, ia % 6 murriztuta, banku sektorearen eraginez. Wall Streetek atzoko saioan “txakalaldia” izan ondotik heldu da Madrilgo burtsaren beherakada. Asia hego-ekialdeko indize nagusiek ere % 1 eta % 3 bitarteko galerekin itxi dute eguna.

Asteartean, bestalde, hitzordu monografikoa egingo du Gobernu Kontseiluak, Trumpen erabakiak euskal industrian izango dituen ondorioak mahai gainean jartzeko.

Ordubeteko bilera egin dute gaur goizean Hezkuntza Saileko arduradunek eta sindikatuek. Langileen ordezkarien aburuz, Jaurlaritzak ez du proposamenik aurkeztu, eta bilera “itxurakeria besterik ez da izan”.

Bihar hustu nahi dute Bilboko Errekalde auzoko Etxarri II gaztetxea. Hala ere, Ertzaintza gaur arratsaldean joan da bertara, eta gutxienez Poliziaren zazpi furgonetak gaztetxearen sarrera oztopatu dute. Gaztetxeko kideek dei egin diete herritarrei, bertaratu daitezen. Hustea salatzeko, manifestazioa egin dute gaur 20:30ean, Errekaldeko osasun zentrotik abiatuta. Ertzaitzak kargatu egin du gazteen aurka. Lekukoen arabera, foam balak ere erabili dituzte. Ertzaintzak hainbatetan kargatu du Etxarri inguruan, jendea Gaztetxetik urruntzeko. Foam jaurtigaiak erabili dituzte. pic.twitter.com/f6TCqQBika — Gedar.eus (@GedarLangileKZ) April 3, 2025 Sare sozialetan eskegitako bideo batean, ertzainak ikus daitezke ondoko eraikinaren teilatuan ere. «Kautelazko neurri gisa jarri omen dute Poliziaren dispositiboa; bihar goizera arte geratuko direla adierazi dute», salatu dute gaztetxeko kideek. Atzo ere bertaratu ziren ertzainak, baina alde egin zuten gero. Duela hilabete iritsi zitzaien gaztetxeko kideei husteko agindua: apirilaren 4ko 09:00etarako, hain justu. Ordutik, hainbat deialdi antolatu dituzte. Besteak beste, elkartasun egitaraua egin zuten martxoaren 22an, eta joan den ostiralean manifestazio jendetsua egin zuten auzoan. Biharko egunean, gure auzoaren 10 urte baino gehiagotan zehar parte izan den Etxarri Gaztetxea lapurtzen saiatuko dira. Haien plana beti izan baita langile mugimendua akatzea, memoria kolektiboan txertatu ez dadin. pic.twitter.com/r6rQkti1eq — ETXARRI 2 GAZTETXEA (@Etxarri2gaztetx) April 3, 2025 2014an okupatu zuten Etxarri gaztetxea. «Kukutza III-ren eraispenaren ondorioz auzoko gazte langileok izan genituen beharrei erantzun kolektibo bat emateko helburuz», gogoratu zuten joan den hilean. Urte hauetan, hitzaldi, erakusketa, jaialdi eta batzar ugari antolatu dituzte. Are gehiago: «Etxarri bestelako aisialdi eredu bat garatzeko espazioa izan da, gazteon sozializazio eta politizaziorako gunea, eta auzoko hainbat eragilerentzako aterpea». Erantzule «zuzenak» Kideen arabera, husteak erantzule «zuzenak» ditu. Hasteko: «Gaztetxearen etorbidean egitekoak diren proiektu urbanistiko elitistarekin poltsikoak beteko dituzten enpresariak». Horrez gain, Bilboko Udalari leporatu diote proiektu horren «bultzatzaile nagusia» izatea, eta epaileei eta Poliziaren indarrei egotzi diete husteko aginduaren erantzule izatea. «Polizia Etxarri husten saiatuko da, eta, horrekin, hamar urte baino gehiagoz Errekaldeko hainbat gazte belaunaldik garatu dugun proiektua suntsitzen ahaleginduko dira», adierazi zuten duela hilabete. Horren aurrean, argi utzi zuten euren «arma bakarrak antolakuntza eta borroka» direla. Hori dela eta, elkartasunerako deia egin zuten. Besteak beste, auzoko eta inguruko 60 eragilek, komertziok eta hogei artista inguruk husteko agindua bertan behera uzteko aldarrikatu dute adierazpen baten bitartez.

Muga zerga «politak» iragarriz, munduko beste herrialdeak kikildu nahi izan ditu Donald Trumpek, baina, oraingoz, interpelatuek ez dute azaldu men egiteko asmorik. Are gehiago, merkataritza gerra «galtzaileen arteko gerra» dela nabarmendu arren, prest azaldu dira protekzionismoari protekzionismo gehiagorekin erantzuteko. Ondorengo aste eta hilabeteetan ikusiko da horrek zehazki zer ekarriko duen. [articles:2139910] Zer egingo du EBk? Oraingoz, itxaron. Europako Batasuna erantzuteko prest dago, baina ez du negoziatzeko atea itxi nahi. Financial Times-ek argitaratu du Batzordeak lau asteko tartea emango diela negoziazioei, eta, fruiturik ematen ez badute, orduan erantzungo duela. Hori bai, apirilaren 13rako espero dira Bruselaren lehen zigorrak, Trumpek altzairuari eta aluminioari jarritako tarifei erantzuteko sortutakoak. EBren barruan gogor erantzuteko prest daude gobernu batzuk, baina moderazioa aholkatzen ari dira galtzeko gehien dutenek, eta denak ari dira beren intereseko gaietan salbuespenak lortu nahian. Frantziak ardoaren eta edari alkoholdunen industria babestu nahi du, Italiako luxuzko produktuen egileak, Espainiak txerrikiena… Zer egingo du Txinak? Txinak muga zergak bertan behera uzteko eskatu dio Trumpi, eta ohartarazi hala egin ezean neurriak hartuko dituela bere ekonomia babesteko. Martxoan %10eko eta %15eko muga zergak ezarri zizkien AEBetako nekazaritza produktuei, eta oinarrizko mineralen esportazioei ere kontrol zorrotzagoak ezarri zizkien. Horrekin erantzun zion Trumpek orduan jarritako %20ko tarifa bati. Horri gehitu behar zaio orain jarritakoa, %34koa. Txinak adierazi du protekzionismoaren aurka dagoela: «Merkataritza gerra batean inork ez du irabazten». Eta Euskal Herrian? Euskal Herrikoa, oro har, ekonomia esportatzailea da, eta AEBak dira bazkide handienetan laugarrena: 2.500 bat milioiren esportazioak egiten dira. Kezka agertu du Imanol Pradales Eusko Jaurlaritzako lehendakariak, bereziki makina-erremintari, autogintzari eta nekazaritza produktuei dagokienez. Pradalesek Bruselari eskatu dio «irmo, inteligentziaz eta neurri berean» erantzuteko, eta gaineratu du Jaurlaritza haren «eskutik» joango dela arlo honetan. Erantsi du premiazko bilera egingo duela Industriaren Defentsarako Taldearekin batera, etor daitekeenari aurre egiteko zer tresna erabili aztertzeko eta adosteko. Nafarroako Gobernuak ere beren produktuak AEBetara esportatzen dituzten enpresei laguntzak ematea aztertuko du hurrengo egunotan. «Tokiko ekoizpena bermatu behar dugu, gure industria politikaren barruan», esan du Mikel Irujo Industria kontseilariak. Maria Txibite Nafarroako lehendakariak ere «irmotasuna» eskatu dio Bruselari, eta jakinarazi du astelehenean gobernua elkartuko duela kalteen eragina zenbatekoa izan daitekeen aztertzeko. Euskal enpresek laguntzak jasoko dituzte Madrildik eta Paristik ere. Espainiako Gobernuak kontingentzia plan bat ondu du muga zergen ondorioei aurre egiteko: 14.100 milioi euro mobilizatuko ditu askotariko sektoreei laguntzeko, eta lanpostuei eusteko RED tresna aktibatuko du, COVID-19aren pandemian egin moduan. Eta merkatuek? Burtsek galerak izan dituzte, baina batez ere AEBetakoek: %5 galtzen ari ziren arratsaldean. AEBetan konpainia teknologikoek hartu dute kolperik gogorrena; Applek 250.000 milioi dolarren balioa galdu du egun bakarrean, hornitzaile asko dituelako tarifek gogor zigortuko dituzten herrialdeetan, hala nola Txinan, Taiwanen eta Hego Korean. Europan, berriz, esportatzaileak dira galtzaileak. Dolarra ere ahuldu da. Noiz jarriko dira indarrean? Mundu osoko inportazioei jarri dien %10eko muga zerga orokorra larunbatean jarriko da indarrean. Herrialde jakin batzuei hortik gora jarritakoak, berriz, hilaren 9an. Badago salbuetsitako produkturik? Bai. AEBek menpekotasun handia duten produktu batzuen gaineko muga zerga gehigarririk ez dago. Horien artean daude botikak —Irlandaren eta Indiaren pozerako—, kobrea —Txileren pozerako—, erdieroaleak —berri ona Taiwanentzat—, eta egurra. Nola kalkulatu ditu Trumpek bere muga zergak? Trumpek %20ko muga zerga orokor bat jarri die EB Europako Batasunetik AEB Ameriketako Estatu Batuetara doazen produktuei. Zergatik %20koa? EBk AEBetako produktuei jartzen omen dien %39ko tarifaren erdia dela argudiatu du Trumpek, baina hori ez da egia. Hasteko, batez besteko muga zerga erreala %1etik gertuago dago, eta, izatekotan, gainontzeko kostuak AEBetako produktu bat EBn merkaturatzeko kostuak izango lirateke —BEZa, egile eskubideak eta tarifak ez diren beste muga guztiak—. Baina, egiazki, Trumpen taldeak muga zergak kalkulatzeko beste formula bat baliatu duela erakutsi dute ekonomistek: AEBek herrialde edo bloke batekin (EB) duen merkataritza defizita hartu, AEBek handik egindako inportazioekin zatitu, zenbakiak borobildu, eta zati bi egin, «AEBak eskuzabalak direlako», Trumpen hitzetan. EBren kasuan, 235.571 milioiko defizita dute AEBek, eta 605.760 milioi inportatu zituzten. Bien arteko zatiketaren emaitza, %38,8 (%39 borobilduta), eta hor erdibiturik eta borobilduta: %20. Txinaren kasuan, %34koa atera zaio formula magiko horrekin, baina horri gehitzen bazaio azkenaldian jarritako besteak, guztira %54ra iritsiko da muga zerga. Bitxiak eta mingarriak Kasu bitxi batzuk ere badaude: Saint Pierre eta Mikeluneko produktuek %50eko muga zerga ordainduko dute. Zergatik? Iazko uztailean AEBetako inportatzaile batek 3,4 milioi dolar balio zuen itsaski kargamentu bat erosi zuen Frantziaren menpeko Ternuako kostaldeko uhartedi txiki horretan. Baina urte osoan Saint Pierre eta Mikeluneko herritarrek soilik 100.000 dolar inportatu zituztenez AEBetatik, defizit komertziala %99koa da, eta horrek ekarri du %50eko muga zerga. Bitxikeriekin jarraituz, Heard and McDonald uharteko produktuek %10eko muga zerga izango dute. Baina bada arazo bat: Australiaren menpeko uharte horietan, Indiako ozeanoaren erdi-erdian, bi hankako bizilagun bakarrak pinguinoak dira, eta, hortaz, ez dute ezer esportatzen. %10eko muga zerga dagokio, beraz, hori baita AEBek superabita daukaten herrialdeetako produktuei jarri diena. %50eko tarifa ordainduko dute, berriz, Lesothoko produktuek, eta kasu horretan kaltea izugarria izan daiteke. Izan ere, azken urteetan Afrika hegoaldeko herrialde txiki hori (2,3 milioi biztanle) jeans galtzen ekoizle handia bihurtu da, eta han kokatu dira Levi’s, Wrangler eta Timberland. Oso herrialde pobrea izanik, AEBetarako sarbide librea lortu zuen AGOA itunaren bitartez, baina orain, %50eko muga zergarekin, industria osoa hondoratuko den beldur dira.