Baina hainbestekoa izan al zen Italiaren eragina? Bai. Azken urte luzeetan, Alemania izan da sektorearen bezerorik onena; iaz, aldiz, Italiak kendu egin zion postu hori. Jauzi handia da, 2021ean eta 2020an, esaterako, laugarren bezeroa izan baitzen. Dena den, AFMren ustez, Italiako Gobernuak martxan jarritako «inbertsio produktiboa pizteko» programei esker izan da. Alegia, ikusi beharko da aurrerantzean erosketa erritmoari eusten ote dion.
«Urte konplexua izan zen. Lan karga ederrarekin hasi genuen, baina lehenagotik pairatzen ari ginen prezio igoerek eskakizunen kostuak astindu zituzten. Dena den, urtea jarduera egokiarekin amaitu dugu». Jose Perez Berdude AFMko presidenteak horrela laburbildu du 2022a. Zalantzen artean, baikortasuna ageri da sektorean, oro har urte ona izan zelako, baina izan zuen bere orbana: barne merkatua %9,6 jaitsi zen —AFMk Hego Euskal Herria eta Espainia elkartzen ditu barne merkatuan—.
Barne merkatukoak, baina, salmenten herenak baino gutxiago dira, eta esportazioak %9,9 hazi ziren. Esan bezala, Italiako eskarien handitzea izan zen daturik nabarmenena, baina Alemania —%9,7tik %12,9ra— eta Txinako merkatuek ere, besteak beste, bilakaera ona izan zuten. Sektoreka, autogintza «suspertu» egin zela ondorioztatu du AFMk, «indarrez tira egiten ari zaielako deformazio azpisektoreko gure fabrikatzaileei». Azpisektore hori bigarren handiena da, eta %8,64 handitu zen 2022an.
Berdudek esan du urtea egoki amaitu zela, eta horregatik aurtengo aurreikuspenak «baikor samarrak» direla, batez ere enpresek eskari zorro «interesgarriak» dituztelako. Argazki orokorra, baina, zuhurragoa da; hala uste du behintzat Xabier Ortueta AFMko zuzendari nagusiak: «Inflazioa jaisteko neurriek ekonomia hoztuko dute, eta litekeena da eskaerek behera egitea».
Datuak eskatzen hasita, %5eko hazkundea iragarri du aurtengo. Fakturazioari ez ezik, baina, errentagarritasunari ere erreparatu behar zaio, eta hori izango da «zaindu beharreko» aldagaia. «Gudu handia izango da eskariak garaiz eta modu eraginkorrean ekoiztea», onartu du AFMk.
Iragan urrian egindako azken kongresuan, Txinako Alderdi Komunistak onetsi egin zuen pentsio sistemaren zutabe berria izenekoa: banakako kapitalizazioan oinarritzen da, eta sektore pribatuak soilik kudeatzen du. Hori ez zen oharkabean pasatu, aldaketa historikoa izan baita Txina komunistaren sare sozial, politiko eta ekonomikoan, hots, «ezaugarri bereziko merkatuko sistema sozialista batean». Pentsio sistema berriaren zutabe pribatuak osatu egingo ditu, batetik, oinarrizko aseguru publikoa, zeina nahitaezkoa baita eta estatuak bakarrik kudeatua, eta enpresek eta langileek ordaindua —bai soldatapeko langileek eta bai autonomoek—; bestetik, enpresen barruko langileentzako bizi guztiko errenten sistema osatuko du, zeina borondatezkoa baita, eta modu mistoan kudeatua; eta, azkenik, zerbitzu publikoak osatuko ditu, nahitaezkoak horiek ere, eta estatuak kudeatuak.
Merkataritza eta balore bankuek kudeatuko dute zutabe berri hori, betiere Txinako Bankuak eta Aseguruak Arautzeko Batzordearen baimena izanez gero. Langileek urtean 1.700 euro ordaindu beharko dituzte plan pribatu horretan sartzeko. Beste herrialde batzuetan bezala, zerga arau bereziak ezarriko dituztela aurreikusten da, zenbait muga izango dira funts horiek eskuratzeko, eta oinordetzan utzi ahal izango dira.
Erretiro adinaren igoera da Txinak laster aurre egin beharko dien beste arazoetako bat: gaur egun, 60 urtekoa da Txinako gizon gehienen erretiro adina, eta OCDE Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak ezarritako batez bestekoa, berriz, 64,2 urtekoa. Emakumezko funtzionario publikoek 55 urterekin har dezakete erretiroa, eta eskuz aritzen diren emakumezko langileek, 50 urterekin. Eztabaida hizpidera ekarri izan denetan, erreakzio bortitzak izan dira, adineko langileek ez baitute atzeratu nahi erretiroa hartzeko eta pentsioa jasotzeko urtea.
2022an, Txinako biztanleria 1.411 milioira jaitsi zen, hau da, aurreko urtean baino 850.000 gutxiago ziren herrialdean. Urte etan, jaiotza tasak behera egin du etengabe, eta adituek uste dute joera horrek ez duela atzera-bueltarik izango. Datu ofizialek berretsi dutenez, krisi demografiko bat hasi da herrialdean, eta oraindik ezin jakin zer ondorio ekarriko dituen. Hala ere, argi dago ondorio sozialak eta, batez ere, ondorio ekonomikoak ekarriko dituela, bai Txinan eta bai mundu osoan.
Txinako estatistika bulegoak argitaratutako datuen arabera, 9,56 milioi pertsona jaio ziren 2022an, eta 10,41 milioi hil: heriotza gehiago izan ziren jaiotza baino, 1960ko hamarkada hasieratik lehen aldiz. Urte horietan, Txinako Gosete Handia izan zen. Orduko Txinako presidente Mao Zedongen esperimentu ekonomiko batek huts egin zuen, Aurrerako Jauzi Handia izenekoak, eta, ondorioz, gosete handia hedatu zen herrialdean, eta milioika lagun hil ziren.
Bizi itxaropena, gora
Azken hamarkadetan Txina potentzia ekonomiko bihurtu denez, hango bizi itxaropena handitu egin da, eta horrek ekarri du egungo egoera: pertsona gehiago zahartzen dira, eta haur gutxiago jaiotzen. Espero da 2035. urterako 60 urtetik gorako 400 milioi pertsona baino gehiago bizitzea Txinan, hau da, hiru biztanletik batek izatea 60 urte baino gehiago.
Joera hori beste gertaera kezkagarri bat bizkortzen ari da: Txinan ez da izango lan egiteko adina duten nahikoa biztanle, ezingo da orain arteko abiaduran hazi, eta, hain zuzen, abiadura horrek bihurtu du ekonomia globalaren motorretako bat. Gainera, diru sarrera fiskalak eta pentsio sistemaren kotizazioa ere murriztuko ditu eskulan eskasiak —dagoeneko estu eta larri dabil pentsio sistema—. Baina ondorio horiek ez diote Txinari bakarrik eragingo: produkziorako eskulan gutxiago izango denez, ekoizpen kostuak handitu egingo dira Asiako erraldoian luze gabe, eta, horren ondorioz, AEB Ameriketako Estatu Batuetan eta Europako Batasunean ere gora egingo dute prezioek eta inflazioak.
Global Times egunkari ofizialak aipatutako estatistika bulegoko funtzionario baten arabera, azaroaren 1ean biztanleriaz egindako inkesta bat dago aipatutako kopuruen oinarrian, eta, beraz, urtarrilaren erdialdera argitaratutako heriotza kopuruek ez dute erakusten heriotza tasa igo zenik zero COVID politikaren murrizketak kendu izanaren eta horrek koronabirusa zabaldu izanaren ondorioz.
Orain dela hilabete batzuetatik, Txinako Gobernuaren helburua da 1980 eta 2015 bitartean haur bat baino gehiago izateko debekuak eragindako kalteak konpontzea. 2021ean, agintariak zenbait neurri onartzen hasi ziren, besteak beste, zergetan kenkariak jartzeko, amatasun baimenak luzatzeko, aseguru medikoak hobetzeko eta arlo horretan zerbitzu gehiago eskaintzeko, eta diru laguntza gehiago emateko etxebizitzetarako, hartara herritarrek seme-alaba gehiago izateko pausoa eman zezaten.
Neurri horiek guztiak hartu arren, oraindik ere oso garestia da seme-alabak izatea, batez ere hezkuntzaren arloagatik, eta, horren ondorioz, seme edo alaba bat edo bakar bat ere ez izatea erabakitzen dute bikote askok. Ama izan nahi duten emakumeek hartzen dituzte batez ere horrelako erabakiak, haiek arduratzen baitira haurren zaintza ia osoaz: askok erabakitzen dute ikasketei edota kaudimen ekonomikoari ematea lehentasuna, eta ez familia bat sortzeari.
Biztanleriaren beherakada horren ondorioz, sinesgarriagoak dira aurten Indiak Txina gaindituko duela eta planetako herrialderik populatuena izango dela ziurtatzen duten iragarpenak. Bazirudien 2025ean geratuko zela hori, baina, Nazio Batuek biztanleriaren inguruan egindako proiekzioen arabera, Indiak 2023ko apirilean gaindituko du Txina, eta munduan biztanle gehien duen herrialdea bihurtuko da. Hilabete horretan, bi herrialdeetako populazio hazkundearen lerroak gurutzatu egingo dira, eta Indiak atzean utziko du Txina, hura ez baita aurrerantzean izango planetako herrialderik populatuena. Kalkulatzen da Indian 1.428 milioi izango direla orduan, eta Txinan, berriz, 1.426 milioi.
India, ziztu bizian
Indiak ere programa polemikoak ezarri zituen jaiotza tasa kontrolatzeko, Txinak haur bakarraren politikarekin egin zuen moduan, baina New Delhiko gobernuak ez zuen lortu helburua, nahiz eta milioika lagun behartu zituzten antzutzera.
Indiak zenbait faktore ditu bere alde, eta hizkuntza da horietako bat: herritar gehienek hitz egiten dute edo ondo dakite ingelesez. Inperio Britainiarraren kolonia ohi bat denez eta independentzia berandu iritsi zuenez, biztanle gehienek dakite ingelesez, eta, gainera, Erresuma Batura eta AEBetara migratu duten herritar askok lanpostu garrantzitsuak lortu dituzte. Indiako hezkuntza teknologikoaren kalitate bikainari esker, indiar jatorrikoak dira enpresa handietako zuzendari exekutibo asko, enpresa teknologikoetakoak batez ere. Horrek talentuaren epizentroan jarri du herrialdea. Munduan, 25 urtetik beherako bost pertsonatik bat Indiakoa da, eta indiarren %47k 25 urte baino gutxiago dituzte. Talentuari eta lanerako aukerei dagokienez, Indiak harrobi ezin hobea du datozen urteetan edozein herrialderi tokia kentzeko.
Hizkuntzari dagokion abantailaz gainera, egoera demografikoak ere lagundu egiten dio Indiari: Europan edo Txinan ez bezala, non biztanleria zaharragoa den oro har, Indian gazte ugari bizi dira. Hori abantaila bat da talentuari dagokionez, eskulan gazte eta kalifikatuaren potentzial handia baitago. Hala ere, erronka bat ere bada enplegua sortzeko orduan, batez ere emakumeentzat, langileen %10 bakarrik baitira. Hala, nahiz eta Indiak potentzial handia duen ekonomia garatzeko eta hazteko, beharrezkoa izango da erronka horiei heltzea, bere ahalmena ahalik eta gehien aprobetxatu dezan.
