Pentsiodunak berriro mobilizatuko dira Bilbon astelehen honetan, Aste Nagusi bete-betean. Manifestazioa eguerdiko hamabietan hasiko da Plaza Eliptikoan eta Udaletxean bukatuko da.

Ekialde Hurbilean sobera harea egongo da desertuetan, baina, beherago, lur azpian, ondo gordeta daude munduko petrolio erreserben erdiak inguru. Saudi Arabia da zortedunik handiena: petrolio gehiena duten herrialdeetako bat da. Bigarrena, hain zuzen: 267.000 milioi upeletik gora ditu, munduko erreserben %16,2 —lehen postua du Venezuelak, 300.000 milioirekin (%18,2)—. Gobernuak kudeatzen du Aramco, eta sarreren gehiengoa petroliotik datorkio. Arrazoiz da erregaia herrialdeko koroaren bitxia.

Munduan ekoizten den petrolio guztiaren %10 Aramco konpainiaren hodietatik pasatzen da. Ez da harritzekoa egungo enpresarik handiena izatea. 2,39 bilioi euroren balioa du. Zenbaki horrek atzetik zenbat zero dituen ez dakienarentzat: 2.390.000.000.000. Ia ezertxo ere ez.

Hainbeste botere ematen die petrolioak eta hark dakarren dirutzak Saudi Arabiako monarkia absolutuari, ezen gai den ahantzarazteko Jamal Khaxoggi The Washington Post egunkariko kazetariaren hilketa —2018an erail zuten, Saudi Arabiak Istanbulen duen kontsuletxean—. Uztailean Joe Biden AEBetako presidenteak herrialdea bisitatu zuen; hurrena Xi Jinping Txinako presidenteak bisitatuko du, datorren astean. Pandemia hasieratik atzerrira egingo duen lehen bidaia izango da.

Oraingoan, beste zerbaitegatik lortu du oihartzuna Aramcok: 2019an burtsara atera zenetik irabazirik handienak izan ditu. 86.500 milioi euro eskuratu ditu urteko lehen seihilekoan, iazkoan halako bi. Bigarren hiruhilekoa izan da oparoenetan oparoena: 47.630 milioi euro. Urte erdian iazko irabazi guztien ia %80 lortu du jada Saudi Arabiako konpainiak —108.200 milioi euro—.

Petrolioaren prezioaren gorakadak eta gero eta eskari handiagoak bultzada eman die salmentei. Badirudi Aramcok erraz gaindituko duela 2021eko jardunaldia —eta, hein batean, 2018koa. Inoizko irabazirik handienak izan zituen: 109.350 milioi euro—.

Gainera, petrolio ekoizpenaren aurreikuspenak gorantz doaz konpainiarentzat. Ozta-ozta ekoitzi zituen urtarrilean 10.000 milioi upel egunean; uztailean, 10.714 milioi.

Abuzturako, LPEE Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundeak 11.000 milioiko helmuga jarri dio. Bere historian birritan iritsi da halako produkziora. Bi hilabetez soilik; hain zuzen, 2018ko azaroan eta 2020ko apirilean. Oraingoan, baina, ez da hilabete bateko kontua izango. Petrolio gehiago behar da, eta gehiago behar izango da; hainbat hilabetez, eta agian 2023an, Aramcok maila horri eutsi beharko dio seguruenik.

Etorkizuneko asmoak

Saudi Arabiak ez du uste eskakizun horri erantzuteko arazorik izango duenik. Egun, gehienez 12 milioi upel ponpatu ditzake. Asmoa da 2027rako egunean 13 milioiko produkzio iraunkorra izatea. Behintzat urte eta erdi itxaron beharko du gehienezko produkzioa handitzen hasteko; 2024an hasiko da apurka, eta hurrengo urteetan abiadura hartuko du.

Nola aterako du Saudi Arabiak hainbeste urre beltz hain urte gutxi barru? Inbertsioak, inbertsioak eta inbertsioak. Petrolio erreserbak baditu, eta Aramco ez da beldur dirua gastatzeko petrolio hodien giltza irekitzearren. 2017an iragarri zuen denera 300.000 milioi inbertituko zituela hamar urtean.

Zuluf, Marjan eta Berri. Hobi horiek ia bikoiztu egingo dute produkzioa datozen urteetan. 20.000 milioi euro inbertituko dituzte horietan. Hiru hobien artean egunean 1,1 milioi upel gehiago aterako dituzte. Inbertsioen ostean, guztira 2,5 milioi ekoizteko gai izango dira.

Dena dela, Aramcok baditu petrolio hobi nahiko. Tartean, Ghawar hobia, munduko erreserbarik handiena (58.000 milioi upeletik gorakoa, 2018an). Handik ateratzen ditu egunero 3,8 milioi upel. Atzetik ditu Khurais hobia (1,5 milioi egunean), Sanafiya (1,3 milioi), eta Shaybah (milioi bat), besteak beste.

Horiek guztiak beharko ditu Aramcok petrolioaren goranzko eskariari erantzuteko. LPEEren arabera, 2022an, egunean 99,9 milioi upel behar ditu munduak. Hortik aurrera, munduak markak hautsiko ditu urtez urte. 2045ean, egunean 108,2 milioi upel izango dira.

Eneko Goia Donostiako alkateari elkarrizketa 2022ko abuztuaren 19an, Euskadi Irratian. “Uste dut Donostiakoaren gainetik beste interes batzuk inposatzen ari direla turismo tasaren kontura”

Gasolina litroaren batez besteko prezioa 1,797 eurokoa da aste honetan, aurreko astean baino % 3,34 gutxiago; eta diesel litroak 1,806 euro balio du, hau da, duela zazpi egun baino % 2,58 gutxiago. Prezioek ez dute islatzen Espainiako Gobernuak aplikatutako 20 zentimoko deskontua.

EAEko industriak duela urtebete baino % 45,3 gehiago fakturatu zuen ekainean. 2022 honetako hazkunderik handiena da, eta industria-negozioen zifraren urte arteko hazkunderik handiena duen hirugarren autonomia erkidegoa da.

Turismoa % 4,2 hazi da Euskadin lehen seihilekoan, 2019arekin alderatuta.Zehazki, iazko lehen seihilekoarekin alderatuta, % 3,9 igo da urtarriletik ekainera bitartean nazioarteko turismoa Javier Hurtado Turismo, Merkataritza eta Kontsumoko sailburuak adierazi duenez.

Argindarraren prezioa 2022ko abuztuaren 18an. Argindarraren prezioa % 12 jaitsiko da ostegunean, megawatt ordua 208,96 eurora arte. Uztaileko eta abuztuko preziorik baxuena da baina duela urtebetekoaren bikoitza. Europan, oro har, 550 eurotik gora ordainduko da bihar MWh.

Euroguneko eta EBko ekonomia % 0,6 hazi da bigarren hiruhilekoan, Eurostat Europako estatistika bulegoak gaur emandako datuen arabera. Aurreko hiruhilekoan izandako hazkundeari eutsi dio Europar Batasunak, eta euroa duten herrialdeetan apur bat hobetu da egoera.

Igor Arroyo LABeko koordinatzaile nagusi laguntzailea Radio Euskadiko Boulevard saioan 2022ko abuztuak 17. Igor Arroyo: “LABek ez du sinatuko langileen erosteko ahalmena bermatzen ez duen hitzarmenik”.

Aurten, «normaltasunera» itzuli da hegaluzearen kanpaina, azken urteetako «ezohiko» egoeraren ondoren. Aurrekoetan, arraina euskal kostaldetik ohi baino gertuago egon zen, eta arrantzaleen arteko lehia izugarria izan zen ea nork azkarren arrantzatu. Horrek eragin zuen kanpaina osorako kuota berehala bete izana, abuztuko lehen asteetan. Aurten, oso bestelakoa izaten ari da sasoia. Hegaluzea urrunago dago —arrantzaleek diotenez, beroaldiak eraginda—, eta arrantzaldia «mantsoago doa». Ezarritako kuotaren %53 arrantzatu dute orain arte.

Horrek, oro har, alde onak ditu Bizkaiko eta Gipuzkoako baxurako ontzientzat, hegaluzea astiroago arrantzatuta gutxiago dagoelako merkatuan, eta prezio hobean saltzen delako lonjetan. Baina baditu bere alde txarrak ere: urrunago joan behar izateak egun gehiagoko arrantzaldiak ekartzen ditu, eta arrantza, beste sektore ekonomiko batzuk bezala, ziurgabetasun betean bizi da, bereziki gasolioaren prezioaren gorabehera handiengatik. Gakoa da salmentetan gehiago irabazita erregaien garestitzea konpentsatuko ote duten.

Orain artekoarekin behintzat «kontent» daudela dio Norberto Emazabel Hondarribiko kofradiako lehendakari eta Tuku-tuku ontziko patroiak. «Kanpaina ona izaten ari da. Gutxiago harrapatu dugu, baina, hala jarraitzen badugu, irailera arte edo Pilarika egunera arte [urriak 12] iraun dezakegu».

1982tik dabil itsasoan Emazabel; azpimarratu duenez, hegaluzearekin azken urteetan gertatutakoa ez du inoiz ikusi. «Sekula ezagutu gabekoa izan da. Iaz, gaurko egunarekin amaitu genuen kanpaina. Kostatik oso hurbil zegoen arraina, denak batera irten ginen, eta berehala amaitu zen. Arrantzale guztiok nahi dugu gertu eta azkar arrantzatu, baina hori ere ez da onena izaten beti».

Kofradien federazioak ere ontzat jo du egoera. Azken bi urteetako kanpainak «intentsitate gehiegikoak eta laburregiak» izan direla azpimarratu du, eta «normaltasunera hurbiltzen» ari dela aurten. «Astiroago doa, harrapaketa pausatuago eta bananduagoarekin. Hori horrela, aurreikusten da baxurako hegaluzea irailean ere izango dugula», esan du ohar batean.

Kanpaina hasi zenean, uztaileko lehenengo egunetan, denak ez ziren uste berekoak. Batzuk beldur ziren aurreko urteetan gertatutakoa errepikatuko ote zen, eta motiboak bazituzten horretarako. «Arraina gertu zegoen, Xixongo iparraldean [Asturias, Espainia]. Baina urrundu egin da; orain, Bordeletik [Okzitania] mendebaldera dago».

Lurrean bezala, itsasoan ere

Hegaluzea kostaldetik aldentzeko arrazoia zein den argi du Emazabelek: uda honetan Europa osoa pairatzen ari den beroaldia. «Lehorrean bezala, itsasoan ere ez du laguntzen. Ura asko epeldu da, eta arraina urrutiago joan da. Gainera, egun batzuetan iparraldeko haizeak gogor jo du itsasoan, eta horrek asko nahasten ditu». Uste du datozen egunetarako espero den eguraldi aldaketarekin hegaluzeak «pixka bat» gerturatuko direla. Edo hala nahiko luke, behintzat.

Arraina ez dadila ez oso urrun ez oso gertu egon. Emazabelek dio hori dela euskal arrantzaleek nahiago izaten dutena. Prezioari dagokionez, azaldu du aurten «fabrikarako» hegaluze kiloa 4,30 euro inguruan saltzen ari direla Bizkaiko eta Gipuzkoako lonjetan, iaz baino euro bat garestiago ia. Haren iritzian, «ondo» dago, baina ez daki seguru gasolioaren prezioen gorabeherak konpentsatzeko nahikoa den ala ez. «Bidaia luzeagoak egin behar baditugu, gure zalantza da kuotaren %43 ez ote zaigun gasolio kontsumoan joango».

Izan ere, arraina urrun baldin badago, gastuak handitu egiten dira. Baina hurbilegi egotea ere ez zaie komeni, kuota berehala amaitzen delako. Hori gerta ez dadin, Bizkaiko eta Gipuzkoako kofradien aspaldiko eskaera da Espainiako Estatuari esleitutako kuota barkuen artean banatzea, norberak nahi duen moduan kudea dezan.

Beste arazo bati ere aurre egin behar diote: sare pelagikoak erabiltzen dituzten beste herrialde batzuetako ontzien ugaritzeari, bereziki Irlandakoei, euskal kostaldetik gertu baitabiltza asko. Jaurlaritzak debekatu egin zuen ontzi horiek Bizkaiko eta Gipuzkoako kofradietan deskargatzea, baina Madrilek araua eten zuen, konkurrentzia librearen aurkakoa zelakoan. Emazabelek azaldu duenez, kanpaina hasieran halako ontzi ugari ikusi zituzten Asturiastik gertu, eta egun Galiziako portuetan deskargatzen ari direla salatu du.