Gasteizko Mercedes lantegiak 400 behin-behineko langile kontratatuko ditu eta ekoizpen erritmoa berreskuratuko du, besteak beste, hiru lan-txandak berreskuratuz.

Balantze Ficobak 2020: 80 ekitaldi ospatu eta bisitarien % 81 galdu zituen. Barrutiaren emaitza ekonomikoak negatiboak izan dira, 170.000 euro galdu baititu.

EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak bigarren epai batekin berretsi du alarma egoeran ezin direla langileak kaleratu, pandemiarekin zerikusia duten arrazoiak tarteko.

BILBO. Langile Autodefentsa Sareko (LAS) Bilboko bi kide atxilotu zituen atzo Espainiako Poliziak. Goizean haien etxeetara joan zen bila, baina ez zeuden. Bi kideak, halere, euren kasa agertu ziren polizia etxean eguerdian. LASek Limpiezas Arana enpresaren «esplotazio» praktikak salatzeko eginiko protestaldiekin lotura dute atxiloketek. Astelehenean, beste lau kide atxilotu zituzten, eta epaiketa apirilaren 15era atzeratu da. LASek elkarretaratzea egin zuen, arratsaldean, Poliziaren jarduna salatu, eta atxilotuei elkartasuna adierazteko.

Koronabirusaren urteak modu nabarmenean eten du CAF konpainiak azken urteetan emaitzetan zeraman goranzko abiadura. Beasaingo trengileak esplikatu du pandemiak bete-betean jo duela sektorea iazko lehen seihilekoan, eta mantentze lanen esparruan ez dela normaltasuna berreskuratu oraindik ere. Hala ere, Gipuzkoako industria enpresarik handienak mozkinei eustea lortu du: hamar milioi euroko irabazi garbia izan du. %60 apaldu zaio azken kopurua, baina ikusirik 2020. urteak azpiegituretan izan duen inbertsio publikoaren geldialdia, ez da emaitza txarra, hasteko ez dagoelako gorriz marrazturik.

Gainera, CAFek badu zeri heldu adierazteko ez duela arrakastaren bidea galdu: 2.762 milioi euroko fakturazioa lortu du, 2019an baino baino %6 gehiago. Autobus elektrikoen Solaris adarrak jada fakturazioaren %26 ekartzen du, eta, Euromainten erosketaren ondorioz, mantentze lanen kontratuak ugaritu zaizkio.

Edonola ere, CAFen giharra eskaera poltsa da. 8.807 milioi euroren kontratuak ditu gauzatzeko zain; %6,7 jaitsi da zorro hori, baina aurreko urtean errekorra ezarri zuen. Eta oso kontuan hartu beharreko beste aldagai bat da eskaera zorroaren zifrak ez duela jaso Parisko RATPek egindako iragarpena; hau da, CAFek eta Bombardierrek osatutako partzuergoak hornituko dituztela 146 tren, eta lan horien balio osoa 2.560 milioi euro dela —%35 dagokio CAFi—. Alstomek Bombardier erosi du, eta iragarri du tren horiek ez dituela egingo. Oso haserre erantzun dio RATPk: auzitara eramango duela esan dio Alstomi, eta hurrengo lehiaketetatik kanpo utziko duela jarrera aldatzen ez badu. CAFek kontratuarekin jarraitu nahi du.

Emakume langileen behin-behinekotasun tasa gizonezkoena baino zortzi puntu handiagoa da, eta partzialitate tasan hogei punturaino zabaltzen da alde hori. Emakume langileen %27,2k aldi baterako kontratua dute; egoera horretan dauden gizonak, berriz, %19,3 dira. Esan bezala, aldea handiagoa da jardunaldi osoa ez dutenen langileen kasuan: emakumeen %26 eta gizonen %5,8. Bi alderaketa horiek LAB sindikatuak sektore feminizatuen egoeraren inguruan eginiko ikerketako emaitzetako bi dira, eta emakumeak «bigarren mailako» langile direla oraindik ere.

Ipar Hegoa fundazioak eta sindikatuaren idazkaritza feministak txosten bat argitaratu dute 183 lan hitzarmen aztertu ondoren. Haien iritziz, gutxieneko legezko soldata 1.400 euro gordinekoa beharko luke —1.135 euro garbi hilean, hamalau ordain- sarirekin—; bada, azterturiko hitzarmen horietatik 23k bakarrik dituzte maila guztiak soldata horren gainetik. Hitzarmen guztiak batuz gero, 2.300 maila ezberdin bildu dituzte, eta %52,17 erreferentziazko soldata horretatik behera daude. Lagina sektore feminizatuetara mugatuz gero —langile gehienak emakumeak dituztenak—, 45 lan hitzarmen guztira, 840 kategorietatik %71,42tan dute 1.400 euro gordinetik beherako soldata.

Zahar etxeetako egoeran jarri du arreta LABek. «Zerbitzu horiek, etxeko laguntza eta halakoak azpikontratatzeak eta pribatizatzeak langileen prekarizazioa eragiten du, eta zaintzaren inguruan dagoen negozioa elikatzen», azaldu du Eli Etxeberria sindikatuko idazkaritza feministako kideak. Izan ere, zahar etxeetako langile batzuen soldata ez da iristen hileko 900 euro gordinera. Hauek dira 1.400 eurotik behera dabiltzan beste sektoreak: ileapaindegiak, elikagai merkataritza, merkataritza orokorra, eraikin eta areto garbiketa, eta Espainiako hitzarmena duten merkataritza gune handiak.

«Eta hori hitzarmena duten postuetan, langileen %8,3k inoiz ez baitute hitzarmenik izan, eta horien hiru laurdenak emakumeak dira», nabarmendu du Oihana Lopetegi Ipar Hegoako azterketa arduradunak. Lan Harremanen Kontseiluaren arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 55.000 langile daude egoera horretan, eta %51,9 etxeko langileak dira. Hego Euskal Herrian ia 35.000 etxeko langile daude Gizarte Segurantzan izena emanda. Egoera aldatzen hasteko, Etxeberriak ezinbestekotzat jo du etxeko langileentzako lan hitzarmena adostea.

Pentsiodunak, okerrago

Eta soldata arrakala? «Ez du aldaketa zantzurik», laburbildu du Etxeberriak: «Sexuaren araberako lan banaketak irauten duen bitartean, oso zaila izango dela arrakala amaiaraztea». Izan ere, gizonezkoen batez besteko soldata emakumeen baino %29,4 handiagoa da, eta azken hamar urteetan aldaketa gutxi egon da. Egun, gizonek 31.417 euro gordin irabazten dituzte batez beste —1.696 euro garbi hilabetean, gutxi gorabehera—; emakumeek, berriz, 24.278 euro —1.367 garbi hilabetean—. Aldea, beraz, 7.139 eurokoa da. Datu hori 2018koa da. Hamar urte lehenago, 2008an, arrakala 6.690 eurokoa zen. Datu horiek, dena den, badute hutsa. Espainiako Estatistika Institutuak aldi baterako kontratuen soldatak urte osora estrapolatzen ditu emaitza konparagarriak jasotzeko. Hori ez da egoera erreala, eta emakumeen behin-behinekotasun handiagoa denez, logikoa da pentsatzea arrakala are handiagoa dela.

Arrakala ez da soldaten ingurukoa bakarrik, erretiroan handitu egiten delako. Gizonen pentsioak emakumeenak baino %68,4 handiagoak dira. Gizonen batez besteko pentsioa 1.482 eurokoa da; emakumezkoena, berriz, 880koa. Gauzak hala, emakume pentsiodunen %55,55 pobreziaren arriskuaren azpitik bizi dira —839 euro hilabetean—; gizonezkoen kasuan, berriz, %19,47 dira pobreak. «Sistemak zaintza lanengatik emakumeekin duen zor patriarkala onartu ezean ezingo da aldatu», iragarri du Etxeberriak.

Kutxabankek 180,3 milioiko irabazia lortu zuen 2020an, aurreko urtean baino %48,8 gutxiago, Gregorio Villalabeitia presidenteak jakinarazi duenez.

Osakidetzak proposamen berria egin du 2018-2019 lan-deialdi publikorako. Sindikatuek plaza gehiago eta behin-behinekotasunarekin amaitzea eskatzen dute.

ELAk eta LABek deituta, greba eguna izan dute 2021eko otsailaren 25ean Gipuzkoako adinekoen egoitzako langileek euren lan baldintzetan hobekuntzak eskatzeko.

MADRIL. Espainiako Gobernuak iragarri du 11.000 milioi euro banatuko dituela «enpresen eta autonomoen artean». Diruaren parterik handiena ostalarientzat eta turismoaren sektoreko beste enpresentzat izango dela azaldu du Pedro Sanchez gobernuburuak, Kongresuan eginiko agerraldi batean. Ez du zehaztu nola banatuko dituen. Zuzeneko laguntzak eskatu dituzte patronalek eta autonomoen elkarteek, baina zerga murrizketen bitartez egiteko aukerak indar handia du. Hori hautatuko balitz, eragin txikiagoa izango luke Hego Euskal Herrian, zerga sistema propioa baitu.

Koronabirusaren krisiaren kalteei aurre egiteko ezer gutxi egin duela leporatu diotenei, Sanchezek erantzun die Espainiako BPGa halako %20 jarri duela gobernuak, hots, 200.000 milioi eurotik gora. Diru horren zatirik handiena enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak ordaintzeko eta enpresei maileguak emateko izan da, ICO kreditu institutuaren bitartez emandako bermeetarako. Horien bitartez eragotzi dute enpresa askok porrot egitea, baina, orain, haietako askoren arazoa beste bat da: enpresaren kaudimena dago arriskuan, haien errentagarritasuna.