Langile bat larri zauritu da Goizuetan zuhaitzak mozten ari zenean. Arbola bat gainean erori zaio eta buruan eta bizkarrean traumatismoa izan du.

Petrolio filtrazio baten berri eman du Petronor enpresak. Petrolio gordina Barbadun ibaira isuri da Muskizen. Uharka bateko filtrazioak eragin du petrolio isuria.

Milaka pentsiodunek manifestazioak egin dituzte Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan eta 30 bat udalerritan, “pentsio publiko duinak” bermatzea eskatzeko.

Azken ia hamar urteetan ohiko galdera bilakatu da Finantzen Euskal Kontseiluaren osteko agerraldian: «Noizko Ekarpen Lege berria?». Eta ia denetan erantzun bera izan du unean uneko Eusko Jaurlaritzako Ogasun sailburuak: «Ez du presarik». Lege horrek zehazten du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ogasunek zergetan bildutako dirutik lurralde bakoitzak kutxa komunean zenbat diru jarri duen eta bertatik zenbat jaso behar duen, baina luzatuta dago 2012az geroztik. Harrezkero, testu berriaren xehetasunen inguruan negoziatzen aritu dira hiru aldundiak eta Jaurlaritza bera, aurrerapausorik eman gabe apenas. Gaur arte. Pedro Azpiazuk iragarri baitu proposamen berria «nahiko aurreratuta» dutela, eta legealdi honetan onar dezaketela.

2020ko zerga bilketaren kontuak ixtea zen Eusko Jaurlaritzako Ogasun Saila, hiru aldundiak eta Eudel biltzen dituen foroaren zeregin nagusiena, atzo. Hizpideen artean ez zegoen Ekarpen Legearen ingurukorik, printzipioz, baina COVID-19aren pandemiak ogasunen kutxetan eragindako zuloaren ondotik mahai gainean jarri zuten gaia halabeharrez. Izan ere, aurten ere Arabak zergen bidez bildutakoa kutxara egin beharreko ekarpenaren azpitik geratu da, eta 56,8 milioi jasoko ditu Egokitzapenerako Funtsetik. Hori horrela, aldundiek 9.217 milioi euro eman behar dizkiote Jaurlaritzari, bildutakoaren hamarretik zazpi inguru. Arabak %16,27 jarriko ditu, %50,39 Bizkaiak eta %33, 34 Gipuzkoak. Estatuari ordaindu beharreko kupoa 1.038 milioi euro dira.

Ekarpen Legearen eztabaida aspaldikoa da. Araba bera eta Gipuzkoa, batez ere, kexu azaldu dira legeak ezartzen dituen koefizienteekin, eta aldatzeko nahia azaldu izan dute haren erreforma baliatuta. Testua gaurkotzeko presarik ez zegoela ikusita, Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak Egokitzapenerako Funtsa handitzeko apustua egin zuen orain bi urte, Jaurlaritzak eta Bizkaiak diru gehiago jartzeko bidea izan zitekeelakoan. Baina, horren ordez, ezohiko diru zorro bat sortu zuten, desorekak konpondu ahal izateko. Aldi baterako adabakia izan zen hura, ordea.

Orain, badirudi, lege berria legealdi honetan etor daitekeela. Azpiazuk adierazi du Eusko Jaurlaritzak «borondate irmoa» duela horretarako, eta esan du zirriborro bat badutela dagoeneko. Sailburuaren hitzetan, aldundien onespena du testuak, eta egon daitezkeen «desadostasunak» ere ez dira «gaindiezinak». EAJk eta PSE-EEk Eusko Legebiltzarrean duten gehiengo osoaren «abantaila» baliatu nahi du horretarako, «hitzartutakoak fruituak emango dituela bermatuko duelako».

Hori bera aprobetxatu nahi du, halaber, balizko zerga erreforma baterako ere. Azpiazuk azpimarratu du ez dela zergak igotzeko garaia, baina sistema berrikusteko «konpromisoa» duela berretsi du. Bada, aurreratu du erakundeek hasi dutela «hausnarketa» prozesu bat, eta lehen ondorioak «urte honetan zehar» planteatzen has daitezkeela.

Gaizki, baina ez hain gaizki

Orain bizpahiru aste jakinarazi zituzten foru aldundiek zerga bilketaren emaitzak, eta datu horiek berretsi zituzten atzoko bilkuran. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ogasunek 13.949,3 milioi euro bildu dituzte denera 2020an, hau da, iaz baino 1.520 milioi gutxiago (-%9,8). Jaitsiera handia da, «historikoa», baina ez hasiera batean uste zenaren tamainakoa. Izan ere, urrian kalkulatu zutena baino 537,7 milioi gehiago bildu dira azkenean. Errenta kanpaina onari esker izan da, batez ere: %1,1 baizik ez da jaitsi iazkoaren aldean. Sozietate zerga, ostera, %20 amildu da, eta BEZ zerga %14,3.

Azpiazuren hitzetan, ekonomia suspertzen hasi den seinale da urriko kalkuluan huts egin izana. Bilketako gehigarri horri esker, erakundeek «baliabide gehiago» izango dituzte pandemiak eragindako gastuei aurre egiteko. «Koltxoi bat» izango da egoera okertuz gero; 375 milioirena Jaurlaritzaren kasuan. Diru hori zorra arintzeko ere erabili daitekeela ere gogorarazi du. «Zuhurtzia» eskatu du Azpiazuk, halere, «ziurgabetasun handia» dagoelako oraindik.

Datorren urterako aurreikuspen onak ditu Jaurlaritzak: barne produktu gordina %8,6 haztea espero du, eta, horri esker, bilketa ere %6,3 handitzea. «Hazkunde garrantzitsua» dela nabarmendu du Azpiazuk. «Gure aurreikuspenak onak dira, eta uste dut ekonomia ondo joango dela». Baikortasun mezuak igorri dituzte diputatu nagusiek ere, eta txertoa, defizitaren malgutzea eta Europako funtsak ekonomiaren akuilu izatea espero dute.

Eusko Jaurlaritzaren Lan Ikuskaritzak zortzi arau-hauste akta eta 207 errekerimendu bidali zituen iaz, COVID-19aren aurkako protokoloak betetzen zirela egiaztatzeko eginiko 647 txostenetan oinarrituta. Alegia, aztertutako hiru enpresatik bati ohar egin behar izan zioten pandemiaren aurkako prebentzio neurriak ez betetzeagatik.

Iazko martxotik, kezka eta eztabaida iturri izan da birusak lantokietan izan zezakeen zabalkuntza eta eragina. Aurreneko hilabeteetan bereziki sindikatuek maiz salatu zuten ez zirela segurtasun neurriak betetzen ari. Kasu gehienak jazo dira gaitzarekin lotura zuzena duten lantokietan: zahar etxeetan, osasun zentroetan… Bestelakoetan, bakan batzuk baino ez dira ezagutarazi: udan Gasteizko Mercedesen plantan eta Abadiñoko (Bizkaia) Gestampen izandako agerraldiak, kasurako. Nafarroan gertatu zen euskal enpresa batean izandako handiena: haragiaren sektorean diharduen Tuterako Uvesa behin-behinean itxi behar izan zuten, lantaldearen %28k positibo eman ostean.

Eusko Jaurlaritzak ez du zehaztu zer enpresari ohartarazi dien, ezta zigortutako hiruretan zer neurri hartu behar izan dituzten ere. Atzo aurkeztu zuen urteroko txostena Lan Ikuskaritzak. Elena Perez Barredo Lan eta Gizarte Segurantzako sailburuordeak azaldu zuenez, COVID-19k baldintzatuta egin dute lan. Hori dela eta, 2019an eginiko ikuskaritzen erdiak (%55) egin zituzten iaz, ohiko azterketekin batera, beste 4.900 egin behar izan dituztelako pandemiarekin zuzenean lotutako neurriekin: protokoloari buruzkoez gain, beste 4.148 txosten enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteen inguruan, eta beste 30 konfinamenduaren ondoren enpresek abiarazteko planekin.

Ohiko ikuskaritzei dagokienez, guztira 9.668 kontratu berrikusi zituen iaz. Horietatik %30 inguru aldatu behar izan zituzten, legera egokitzeko —2019koaren antzeko proportzioa da—. Kontratu horien %85 aldi baterakoak ziren lehen, eta mugagabeak bihurtu ziren; eta beste %15 lanaldi partzialekoak ziren, eta lanaldi osokoak bihurtu ziren.

Berdintasun planak

Barredok azpimarratu duenez, kontratazioko iruzurrean eta enpresetako berdintasun planen egiaztapenean jarri dute arreta. Guztira, aurrenekoarekin lotuta, 18.004 txosten egin zituen iaz, eta horietatik 794tan aurkitu zituen arau hausteak, ia 3,5 milioi euroko kostua izan zutenak.

Berdintasun planen kasuan, 113 kasu aztertu zituen, eta 22tan topatu zituen arau hausteak. Sailburuak gogoratu du 250 langile baino gehiago dituzten enpresetan ez ezik, 100 langile baino gehiago dituztenetan ere egingo dituztela azterketak aurten; izan ere, mota horretako plan bat eduki beharko dute martxotik. Uda ostean hasiko dituzte azterketak.

Lan istripuei dagokienez, Ikuskaritzak hamabi zehapen espediente ireki zituen istripu hilgarriengatik, 58 istripu larriengatik eta 52 istripu arinengatik.

Guztira, 4.711 txosten egin zituen langileen segurtasuna eta osasun eskubidea zaintzeko. Horietatik 1.835 eraikuntzaren sektorearekin lotuta egon ziren, sektore horretan gertatzen baitira istripu gehienak eta larrienak. Obra publikoari dagokionez (676 txosten), bosten batean errekerimenduak egon dira, baina ez da zehapenik ezarri. Prebentziorekin lotutako 3.890 errekerimendu bidali zituen iaz.

Barredok gogoratu duenez, aurten laneko arriskuen prebentzioen ikuskaritza «areagotuko» da, sei ikuskatzaileorde berrirekin. Horiek 50 ikuskatzaile eta ikuskatzaileordez osatutako egungo taldera batuko dira.

ELA sindikatuak bi greba egun deitu ditu 2021eko martxoaren 25erako eta 30erako, Gipuzkoako adinekoen egoitzetan. Aintzane Orbegozok prentsaurrekoa eman du Donostian

Arabak ostalaritzarako laguntzen programa berezia abiarazi du. Koronabirusa Euskadi. Arabako ostalaritzarako laguntza ekonomikoak, 2021eko otsailaren 12a.

Lan Ikuskaritzak 18.000 jarduketa egin zituen 2020an Euskadin, 794 arau-hauste atzeman zituzten, 3,5 milioira eurokoak eta 3.047 kontratu erregularizatu zituzten.

Errealismoa eta baikortasuna dosi banatan zabaldu ditu Europako Batzordeak. Batetik, eta espero bezala, aurtengo errebote ekonomikoaren neurria txikitu du, udazkeneko eta neguko agerraldiek berriro gerarazi dutelako jarduera ekonomikoa kontinenteko herrialde guztietan. COVID-19ari aurre egiteko neurri murriztaileen ondorioz, gutxitu egin du 2021eko hazkunde ekonomiaren aurreikuspena: azaroan iragarri zuen aurten %4,2 handituko zela euroguneko barne produktu gordina, eta orain dio %3,8 baizik ez dela izango. Europako Batasun osoko aurreikuspena ere murriztu du, %4,1etik %3,7ra, Iaz %6,8 urritu zen euroguneko BPG barne produktu gordina, kopururik handiena batasuna denetik.

Baina, urte hasiera pattala onartzearekin batera, mezu baikorra ere zabaldu du Paolo Gentiloni Ekonomia komisario- ak:«Europarrak garai gogorrean bizitzen ari gara. Pandemiak estutzen gaitu; antzeman egiten ditugu haren ondorio sozialak eta ekonomikoak. Baina, azkenean, bada argia tunelaren beste aldean. Hurrengo hilabeteetan txertoa hartu dutenen kopurua handitu ahala, kontrol neurriak arintzeak errebotea sendotu beharko luke udaberrian eta udazkenean».

Horren ondorioz, Europako Batzordeak uste du aurten berreskuratuko ez den jarduera ekonomikoa 2022an berreskuratuko dela. Horrela, azaroan baino hazkunde handiagoa espero du orain: %3 esan zuen azaroan eurogunean eta EB osoan, eta orain dio eurogunea %3,8 haziko dela eta %3,9 EB osoa.

Gentilonik ziurtatu du EBko ekonomia 2022ko bigarren hiruhilekoan itzuliko dela krisiaren aurreko mailara, 2019ko laugarren hiruhilekora. Hobekuntza bat badago hor, azken iragarpenetan esan zuelako 2023 arte ez zela halakorik gertatuko. Edonola ere, komisarioak ohartarazi du lau herrialdetik bat ez dela maila horretara iritsiko epe horretarako. Izan ere, atzeraldiak gehiago eragin die turismoarekiko menpekotasunik handiena duten lurraldeei, eta horiek izango dira motelenak zulotik ateratzen, aurtengo udan ere hainbat murrizketa indarrean egotea espero baita.

Espainiaren adibidea

Joera hori ikusteko adibide ona da Espainia. Iaz, danbatekorik handiena izan zuen, %11 txikitu baitzen haren BPGa; eta, aurten, berak izango du hazkunderik handiena (%5,6), betiere Europako Batzordearen aurreikuspenak betetzen badira. 2022an beste %5,3 haztekoa denez, urte horren amaieran edo 2023an hasieran helduko litzateke 2019ko mailara. Datu horien barruan Hego Euskal Herrikoak sartuta dauden arren, pentsatzekoa da hemen lehenago berreskuratuko dela jarduera ekonomikoa, industriaren pisu handiagoak eragin baitu uzkurtzea txikiagoa izatea: %9,5 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %8,3 Nafarroan.

Turismoak pisu handia du aurten erreboterik handiena izango duten beste bi estatu kideetan ere: Frantzia %5,5 da haztekoa (iaz, -%8,3), eta Kroazia, berriz, %5,3 (iaz, -%8,9).

Funtsak kontuan hartu gabe

Aurreikuspen horiek egitean Europako Batzordeak ontzat jo du txertoen inguruan bere buruari jarritao helburua, hau da, helduen %70 txertatuta iozango direla udarako, eta, hortaz, nolabaiteko taldekako immunitatea izango dela eta konfinamendu, itxiera eta kontrol neurri gehienak bertan behera utziko direla. Hori egiterik ez balego, eta murrizteketek jarraituz gero, hazkundea nabarmen txikiagoa izango dela onartu du.

Kontrakoa ere gerta daiteke, eta hazkundea handiagoa izatea, «krisi ondorengo baikortasun leherketa bat egongo balitz». Hori gertatu zen, neurri batean, 2020ko udan, uste baino suspertze biziagoa izan zuelako euroguneko ekonomiak. Horretarako baldintzak badaudela ziurtatu du Gentilonik, hala nola, aurrezki maila historikoa, mailegu merkeak eta gastua handitzeko politika ekonomiko bat,

Halaber, batzordeak ez du kontuan hartu zer eragin izango du EBren suspertze funtsak, Hurrengo Belaunaldia planak, nahiz eta asmoa den dirua 2021. bigarren erdialdetik aurrera banatzea, Edonola ere, kalkulatu du 2021-2022ko aldian BPGaren bi puntu gehi ditzaketela diru horiek.

Brexit-ak ere izango du eragina: 2022 amaierarako BPGaren %0,5 kenduko omen dio Europako Batasunari eta %2,2, berriz, Erresuma Batuari,

Gentilonik eskatu die EBko kideei ez dezatela diru publikoaren iturria itxi, ekonomiak artean laguntza behar duelako. Gaur egun etenda dago aurrekontu publikoak orekatzea eskatzen duen EBren agindua. Komisarioak azaldu duenez, hemendik aste batzuetara jakinaraziko du batzordeak aurrekontuen kontrolerako araua 2022an bertan berriz ezarriko ote duen,