Inoiz baino diru gehiago gastatu nahi du Eusko Jaurlaritzak 2021. urtean: 12:442 milioi euro. Zerga bilketak aurten izango duen kolpe historikotik erdizka baizik osatuko ez den urte batean egingo du hori, gainera: aurten galtzekoa den 2.000 milioi euroko zerga bilketaren erdia soilik berreskuratzea espero dute aldundiek. Formula horrek koadratzeko, zorraren makinari berriro eragin beharko dio Gasteizko gobernuak. 1.784 milioi euro gehiago bilatuko ditu merkatuetan eta bankuetan, eta beste 768 milioi euro beharko ditu aurreko urteetako zorrak amortizatzeko eta interesak ordaintzeko. Etorkizunean ordaindu beharreko zama horren inguruan ez du aparteko kezkarik erakutsi Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuak: «Zorpetzearen ala ez zorpetzearen artean zalantza izatea okerreko zalantza da ». Gogorarazi duenez, interes tasa txikiei esker posible da merke eta erraz finantzatzea.

2021eko aurrekontu proiektua onartu zuen Jaurlaritzak atzoko bileran. Aurrekontu «anbiziotsua» dela ziurtatu zuen Azpiazuk, egoera larriak eskatzen duenaren parekoa: «Urteari indarrez heldu nahi diogu, pandemiari eta krisiari aurre egiteko». Sailburuak nabarmendu zuen ez dela murrizketarik izango gastuan. «Austeritatetik urrun dauden aurrekontuak dira, austeritatearen aurkakoak».

Sailek, 770 milioi gehiago

Kopuru bat nabarmendu zuen Azpiazuk: gastu erreala 770 milioi euro gehiago izango dela, %7,1 handiagoa. Sailek gastatzeko izango duten dirua izango da hori, baina horri batu behar zaio finantza gastuetarako jarritakoa, hau da, zorrak eta interesak ordaintzeko jartzen den dirua. Hori kontuan hartuta, %5,7 handituko da aurrekontua: iaz baino 668 milioi gehiago.

Hori bai, konparazio horiek 2020ko aurrekontu proiektuarekiko egindakoak dira, eta ez, berriz, 2020ko benetako gastuarekin. Izan ere, pandemiak eragindako gastuei aurre egiteko gastu bereziak egin ditu Iñigo Urkulluren gobernuak. Azaroan eguneratutako aurrekontua 12.143 milioi eurokoa zen. Horrekin alderatuz gero, 300 milioi gehiago gastatu nahi ditu datorren urtean Jaurlaritzak, %2,4 gehiago.

Ohikoa den moduan, Osasun Sailak izango du aurrekonturik handiena: hiru eurotik bat. Bere aurrekontua %6 handituko da, 236 milioi gehiago. Osakidetzak 70 milioi gehiago izango ditu inbertitzeko, eta hamalau milioi bideratuko dira txertoen inguruko gastuetara.

Hezkuntza Sailaren aurrekontua %5,7 handituko da, 3.108 milioi euroraino. Aurrekontuaren laurdena doa hezkuntzara. Batezbestekotik gora handituko da Haurreskolak partzuergora bideratutakoa (+%7,4), eta txikitu, berriz, EHUra doana (+%3,5).

Datorren urteko aurrekontuaren berritasun nagusietako bat da Covid Programa izeneko bat izango duela Jaurlaritzak. Sail batzuen artean banatzekoa izango da programa hori, eta 542 milioi euro izango ditu. Horretatik kopuru handiena, 185 milioi euro, osasun arloan egon daitezkeen gastu gehigarriak ordaintzeko izango da, eta beste 95,6 milioi hezkuntzan errefortzuko kontratazioak egiteko. Gainera, programa horretan 140 milioi euroko diru sail bat egongo da, urtean zehar pandemiak eragin ditzakeen ezusteko beharrak betetzeko.

Ikerketa eta garapenaren atala ere indartzea erabaki du Gasteizko gobernuak: urtero %6 handituko zuela agindu zuen Iñigo Urkulluk bere gobernu programan, baina datorren urtean hortik gora joango da, %9,7 handituta. «Zeharkako lerro bat» dela nabarmendu du gobernuak, hau da, sail askori eragiten diela, baina, batez ere, Ekonomiaren Garapenari (270 milioi) eta Hezkuntzari (169 milioi), haren esku baitago unibertsitatean ikerketa bultzatzeko programa.

Jaurlaritzako langileen soldatak %0,9 handituko dira, eta hori halako bi, berriz, DBSE diru sarrerak bermatzeko errentaren zenbatekoa (+%1,8).

Babes beharrik ez

Bihar eramango du aurrekontu proiektua Eusko Legebiltzarrera. 2020ko kontuak Ahal Dugu-ren babesarekin onartu zituen Urkulluren gobernuak, baina aurten horren beharrik ez du, gehiengo osoa baitute EAJk eta PSE-EEk. Edonola ere, beste talde politikoen babesa lortzen saiatuko dela ziurtatu du gobernuak. «Ez da bilbotarkeria bat, baina iruditzen zait zaila dela aurrekontu hauei ezezkoa esatea, gastua hainbeste handituta», ziurtatu du Azpiazuk.

Sidenorrek jakinarazi du datorren abenduaren 26an bertan behera utziko duela lantalde osoari -1.500 behargin inguru- eragiten dion aldi baterako lan-erregulazioa.

Zerga bilketa 2020ko azarora arte Bizkaian eta Gipuzkoan: Bilketak % 12,3 egin du behera Bizkaian eta % 8,3 Gipuzkoan azarora arte, aldundiek jakinarazi dutenez.

2021eko EAEko aurrekontuak 12.442 milioi eurokoak dira. Gastu erreala % 7,1 hazi da aurreko ekitaldiarekin alderatuta.236,6 milioi euroko hazkundea aurreikusten dute

Itsasoak gora eta behera egiten duen moduan, brexit-aren inguruko negoziazioetan ere ezkortasunaren mareak dena estaltzen du egun batean, eta atzera egiten du hurrengoan. Joan den asteko ikuspegi beltzaren ondoren, aste hau baikortasun haize batekin hasi dute bi aldeek, oraindik jarrerak «oso urrun» daudela dioen erretorika gorabehera. «Akordiorako bide mehar bat dago», aitortu zuen atzo Michel Barnier Europako Batasuneko negoziatzaileen arduradunak. Akordiorik gabeko brexit-a gertatzea «posible» dela erantzun zuen Londresek; ostiralean, ordea, «oso litekeena» zen brexit-ik gogorrena.

Iganderako «erabaki irmo» bat iragarri zuten Ursula von der Leyen Europako Batzordeko lehendakariak eta Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak. Baina erabaki bakarra izan zen negoziatzen jarraitzea; zerbait aldatu zen seinale.

EBko iturrien arabera, Londresek funtsezko puntu batean amore eman izanak handitu du merkataritza akordio bat hurrengo egunotan ixteko aukera. Haren merkatu bakarra irekita izatearen truke, Bruselak nahi du bi aldeetako enpresek antzeko arauak bete behar izatea lan eta ingurumen kontuetan, eta estatu laguntzak mugatuta izatea. Horrela eragotzi nahi du haren auzo batek lehia desleiala egitea, enpresak diru publikoz laguntzen dituelako edo ekoizpen arau malguagoak dituelako. EBk arau horiek inposatu nahi zituelako kexu izan da Londres, baina orain badirudi printzipio hori onartzen duela, eta agindu duela ez dituela berehalakoan aldatuko.

Baina arazoa da zer gertatuko den etorkizunean, norbaitek arauak aldatu nahi dituenean. EBk eskatu du tresna bat sortzeko, etorkizunean izan daitezkeen desorekak zuzentzeko, eta alde biei eskubidea emateko neurri zuzentzaileak alde bakarreko erabakiz hartzeko —muga zergak, esaterako—, arbitratze epe bat gainditu ondoren. Orain arte ezetz esan izan du Erresuma Batuko Gobernuak, baina asteburuan iritzia aldatu zuela diote Bruselako iturriek.

Arrantzan, atzera

Beste eztabaidagune nagusia arrantzarena da, hau da, zenbateko sarbidea izango dute EBko ontziek Erresuma Batuko kala oparoetan. Urtero berritzen den kuota sistema nahi du Londresek, eta urte batzuetarako konponbidea eta trantsizio epe luze bat nahi ditu Bruselak, haren ontziak errealitate berrira errazago egokitzeko. Puntu horretan aurrera baino atzera egin dutela azaldu zuen atzo Barnierrek. Edonola ere, zaila dirudi arrantzaren gaiak merkataritza ituna eragoztea, besteak beste, eskualde zehatz batzuetan soilik duelako garrantzi ekonomikoa.

Argi dagoena da, oraingoz behintzat, ez alde batek ez besteak ez duela elkarrizketak etetearen arduradun agertu nahi. «Gure ardura da elkarrizketei arrakastarako aukera guztiak ematea», esan zuen Barnierrek. «Inoiz ez da halako akordio zabal bat —merkataritza, energia, arrantza, garraioa, polizia eta justizia kooperazioa eta abar— horren gardentasun handiarekin eta horren denbora gutxian negoziatu».

Akordioarekin ala gabe, urtarrilaren 1ean amaituko da trantsizio epea, eta Erresuma Batuak de facto utziko dio Europako Batasuneko kidea izateari.

Supersurrekoa izango da Bizkaiko teleordainketadun lehen autobidea. Free-flow bidesariarekin, ibilgailuak ez du gelditu beharko, ezta martxa moteldu ere.