Gaur egungo fabrikaren alboan eraikitzen ari diren pabiloi berriak lanerako beste 18.000 metro koadroko azalera izango du. Guztira, 55.000 metro koadro baino gehiago izango dute produkzio instalazioek 2024tik aurrera. Hala jakinarazi zuen atzo Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak, enpresara eginiko bisita batean. Gobernua iaz sartu zen konpainiaren kapitalean, %4,3ko partaidetzarekin, Ezten arrisku kapitaleko funtsaren bitartez.
Gaur egun, Elmubasek 200 langile baino gehiago ditu, eta Urola Kosta eskualdeko enpresa handienetariko bat da. Egunean hiru milioi maskota baino gehiago elikatzeko adina janari produzitzen du bere instalazioetan.
Bereziki, saltoki kate handien marka zurietarako ekoizten du —Eroski, Carrefour, Alcampo…—, eta bost kontinenteetan saltzen dira bere produktuak. Produkzioaren %65 esportatu egiten du. Batez beste, urtean 90 milioi euro inguru fakturatu ditu.
Azken urteetan, diru laguntza publikoak jaso ditu SPRI Taldearen bidez, teknologiako, industria zibersegurtasuneko eta digitalizazioko programetarako.
Aguinaga eta IANren jabea
Duela 30 urte sortu zuen enpresa Bastida familiak, eta iaztik Portobello Capital inbertsio funtsarena da, 200 milioi euroren truke. Portobello Capitalek Angulas Aguinaga enpresaren %40 du bere esku —%50,1 PAI Partners funtsari saldu dio aste honen hasieran—, eta IAN Industrias Alimentarias de Navarraren %100aren jabe ere bada (Viscofani erosia, 2014an), besteak beste.
Asteazken honetan jakinarazi duenez, 350 milioiko inbertsio funts bat sortuko du, eta bere negozio eremuak berregituratuko ditu. Funts horretan sartuko ditu bi enpresa horien partaidetzak, eta horren bitartez, halaber, produktu horien internazionalizazioa bultzatzeko neurriak sustatuko dituela iragarri du.
«Hasieratik argi ikusi dugu gure bila zetozela. Lan hitzarmen duinak genituen bi planta ginen; bai, behintzat, Gestampen tooling arloko beste bostek dituztenekin alderatuta. Zegokien horregatik borrokatu duten lantaldeak gara. Tamalez, beste planta batzuetan ezin izan zuten egin, konkurtso prozesuetatik eta antzeko egoera zailetatik zetozelako». Hala azaldu du Moises Muñoz Matriceria Deustoko langile batzordearen presidenteak (LAB), eta hura bilera guztietan egon da.
Negoziazio epea luzea izan da, eta langileen ordezkariek harreman zuzena izan dute Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako Sailarekin. Haren bitartez, egoera bideratu ahal izatea espero zuten, baina ez. Gainera, tentsio uneak ere egon dira: duela bi aste, Ertzaintzak langileei aurre egin zien, Bilboko hotel batean negoziatzera zihoazen batzordekideak identifikatzera behartu baitzituen. Batzordeak «fede txarrez» jokatzea egotzi dio enpresari.
Lana, beste plantetara
Gestampek irail hasieran jakinarazi zuen erregulazio espedientea eskatzeko asmoa zuela. Arrazoi ekonomikoengatik dela esan zuen. Aste batzuk lehenago, baina, Matriceria Deuston behin-behineko langileak sartu ziren, eta kontratu finkodunak ordu estrak sartzera behartu zituzten. «Hala ere, martxotik ikusten genuen gure lan karga Gestampen beste planta batzuetara bideratzen ari zirela. Milaka orduko kontratuak ziren. Aldi baterako erregulazio bat prestatzen ari zirela uste genuen, baina hau oso larria izan da. Lan ikuskaritza lan kargen gaia ikertzen ari da, oso deigarria izan delako», azaldu du Muñozek.
Langile batzordeek neurri ez-traumatikoak proposatu dituzte: aldi baterako erregulazioak, erretiro aurreratuak… Azken orduan, Matriceria Deustoko batzordeak itxiera onartu ere egin zuen, betiere Gestampek langileak beste trokelgintza enpresa batzuetara bidaltzen bazituen. Gestampek, baina, ezetz, eta hau izan da enpresaren azken eskaintza: Matriceria Deustoko 182 langileetatik, 25 lanpostu aldaketa, 27 erretiro aurreratu (57 urterekin) eta 130 kaleratze ordaindu, 24 hilabeteko soldataren mugarekin. GTSko 50 langileei dagokienez, hamabost lanpostu aldaketa, bi erretiro eta 33 kaleratze. Langile batzordeek ez dituzte akordio horiek sinatuko.
Gestampek autogintzarako osagaiak egiten ditu, eta Europako hainbat marka ditu bezero. Autoaren azaleko metalezko piezak dira. Pieza horiek egiteko molde erraldoiak behar dira, xafla sartu eta bezeroak eskatzen duen forma har dezan. Molde horiek dira, hain zuzen GTSen diseinatu eta Matriceria Deuston egiten dituztenak. Kalitatearengatik ezagunak dira, eta bezeroek horiek exijitzen dituztela diote batzordeko iturriek.
Negoziazio mahaian Gestampek aipatu du 2017an hasi zirela sumatzen merkatuaren aldaketa, baina, hala ere, 2017an eta 2018an makina berri asko sartu zituen Matriceria Deuston. Langileen ustez bost milioi euroko inbertsioa egin zuen orduan Gestampek.
Muñozek susmoa hartua dio egoerari: «Automozioa gorabehera askoko sektorea da. Gestampek dio urduritasuna dagoela sektorean: diesel auzia, COVIDa… Bagenekien 2020a motela izango zela, baina guk apirilera arteko lan karga dugu. Datorrena datorrela, merkatua suspertzen denean piezak egin beharko dira». Are gehiago, ez du uste Matriceria Deustoren makinen azken atala denik: «Ziur nago denbora bat pasatuta berriz irekiko dutela fabrika, egungo erritmo berean, baina lan baldintza prekarioagoak izang dituzten langileekin».
Eskaera Jaurlaritzari
Langile batzordeek erregulazioa ez tramitatzeko eskatu diote Eusko Jaurlaritzari. Langileek ahal zuten guztia egin dutela diote, eta «erakundeen txanda» dela uste dute. Gestampek diru laguntza publiko handiak jaso dituela gogoratu dute —azkenekoak, auto elektrikoaren inguruko laborategi bat abian jartzeko—, eta Iñigo Urkulluren hitzak gehitu dituzte euren oharrean: «Diru publikoarekin ezin da kaleratzerik egon».
Baionan lehenengo, Donibane Garazin ondoren, elkarretaratzeak egin dituzte merkatari txikiek, “denak hetsiak edo denak idekiak” lelopean. Amazon eta enparauek trabarik ez duten bitartean, tokiko merkataritza itotzen ari direla salatu dute eta Frantziako Gobernuaren aginduaren kontra, egun batez dendak irekitzea pentsatzen ari direla aurreratu du Biarritzeko merkataritza bulegoko lehendakariak.
