Nafarroako Gobernuak enplegu publikoko 715 lanpostu eskainiko ditu 2020ko Lan Eskaintza Publikoan (LEP), % 74 osasun eta hezkuntza arloetarako.

Albiste onak salbuespen dira azken hilabeteetan euskal industrian. Koronabirusaren krisiak dardarka utzi ditu hainbat sektore, eta aurkako norabidean doan edozein erabaki azken minutuan sarturiko gola bailitzan ospatzen da. Atzokoan Arcelor Mittal izan zen goleatzailea, Sestaoko (Bizkaia) ACB altzairutegia berriz irekiko duela jakinarazi baitzuen. Alderaketa futbolistikoa ez da hutsala, ezustean hartu baitu erabakia. Iragan aste hasieran enpresak berak jakinarazi zuen zail ikusten zuela laster hura martxan jartzea, eta Sidenorrek aldi baterako espediente bat ezarri nahi izateak ez zen zantzu ona. Arcelor Mittalek, baina, «merkatu batzuetan» eskaerak pixka bat gora egin duela ikusi du, autogintzan batez ere, eta horregatik piztuko du Sestaoko labea. Horrenbestez, Arcelor Mittal taldeak Euskal Herrian dituen planta guztiak martxan egongo dira aurki. Hori bai, gehienak beren ekoizpen ahalmenaren azpitik daude.

ACB Sestao urriaren hasieran esnatuko da sei hilabeteko lozorroaren ondoren. Altos Hornos de Vizcaya zenaren oinordekoa aldi baterako erregulazio espedientean zegoen apirilaren 1az geroztik. Berez, urte bukaera arte luzatzeko asmoa zuen, baina enpresak «errekuperazio zantzu» batzuk ikusi ditu merkatuan, eta balizko eskaera horri erantzuteko egin du. Lantokian diharduten 205 langileak itzuliko dira, eta, haiekin batera, enpresa osagarrietako eta azpikontrataturiko beste 50 langile.

Hilaren 20an hasiko dira lehen langileak, eta urriaren hasierarako txanda guztiak martxan izan nahiko lituzke enpresak. Enpresak luze gabe hartu du erabakia, hori baita Sestaoko instalazioak dituen bertute handietako bat. Hainbat burdin urtu eta altzairu salda egiteko labea elektrikoa da, eta horrek azpiegitura arin pizteko edota itzaltzeko modua ematen du. ACBk martxoan zuen ekoizpen maila berean berrekingo dio jardunari. Hilabetean 40.000 tona altzairu ekoitziko ditu, 120.000rako ahal izan arren. 2019an, ACBko zuzendaritzak 300.000 tona ekoizteko helburua jarri zion bere buruari, baina 275.000 izan ziren bakarrik eta galerekin bukatu zuen urtea.

Ongi Etxebarri, besteak ez

Sestaokoa irekitzean Arcelor Mittalek martxan izango ditu Euskal Herrian dituen planta guztiak. Bizkaian Etxebarrin du beste bat, eta hura ahal betean ari da, jakientzako metala ekoizten baitu. Gipuzkoan, Bergaran eta Olaberrin ditu lantegiak; irekita daude, baina lan karga handiagoa hartu ahal izango lukete, eta, enpresako iturrien arabera, eskaeretan motelaldi bat sumatu dute azken asteetan. Nafarroan, azkenik, hiru planta ditu Arcelorrek: Lesakakoa, Legasakoa eta Berriobeitikoa. Lankarga badute, baina ahalaren «%50aren eta %60aren» artean daude egun. Lesakakoa geldirik egotera iritsi zen konfinamendu garaian. Arcelor Mittalek dio batez besteko ekoizpenak merkatuaren eskuetan daudela.

Urte amaiera arte ez, aldi baterako erregulazioak 2021eko urtarril arte luzatzea proposatu die Espainiako Gobernuak sindikatuei eta patronalari. Data hori aurreratu dute berri agentziek, gobernuaren gertuko iturriak aipatuta. Ildo horretatik doaz Yolanda Diaz Lan ministroaren adierazpenak ere, esan baitu ez duela zentzurik abenduaren 31 epe gisa jartzeak: «Gabonetako kanpainaren erdi-erdian harrapatuko gintuzke».

Aldi baterako erregulazioei buruzko araudia luzatzeko negoziazioetan ari dira Espainiako Gobernua, CCOO eta UGT sindikatuak, eta CEOE patronala. Atzo berriro batu ziren, eta akordiorik gabe bukatu zuten. Aste honetan egunero elkartzeko asmoa dute, «lehenbailehen» nahi baitute akordioa. Oraingo araudia irailaren 30era artekoa da.

Akordio bat lortzea eragozten duten atalen artean dago langabezia sariarena. Orain arte, erregulazioan egon diren langile guztiek jaso dute langabezia saria, beharrezkoa kotizatu duten kontuan izan gabe. Gainera, ez dute langabezia saririk agortu. Espainiako Gobernuak, ordea, nahi du urriaren 1etik aurrera erregulazioan daudenak dagokien saria gastatzen hastea. Sindikatuak ez daude ados.

Lotzeko dauden gaietako bat da nolako saria jasoko duten erregulazioan sei hilabetetik gora daramatenek. Langabezia sariarekin bezala, epe hori igarota, kotizazio oinarriaren %70 jaso beharrean %50 jasoko lukete. Sindikatuek ez dute jaistea nahi, eta eskaera hori aintzat hartzeko prest dagoela iradoki du Diazek.

Patronala, kaleratzeei so

Patronalak, berriz, beste puntu bat aldatu nahi du, erregulazioa eskatu duten enpresek ezin dutela langilerik kaleratu sei hilabeteko epean. Dekretuaren zirriborroak eutsi egiten dio kaleratze objektiboak egiteko debekuari —lan egindako urte bakoitzeko, hogei eguneko soldataren adinako kalte-ordaina ematen dute—, eta kaleratze guztiak bidegabekotzat jotzea —33 eguneko kalte-ordaina—.

Gorteetan jasandako porrot bat arindu nahian dabil Espainiako Gobernua. Joan den astean, huts egin zuen udalek azken urteetan pilatutako superabiten bitartez bere burua finantzatzeko saioan, Teruel Existeren diputatu bakarraren babesa besterik ez baitzuen jaso. Galera historikoa izan zen, azken 40 urteetan hiru aldiz baizik ez baitu galdu gobernu batek lege dekretu bat berresteko bozketa bat. Udalek beren dirua erabiltzeko dituzten mugak kentzearen aldekoak ziren PSOE-Unidas Podemos gobernuaren ohiko aliatuak, EAJ eta EH Bildu barne, eta badirudi lortuko dutela beren helburua, hein baten bederen. Izan ere, azken urteetako superabiten zati bat erabiltzeko baimena eman nahi die orain Espainiako Gobernuak. Gainera, aurten ez dute gastu araua bete beharko, eta, horri esker, gastua handitu ahal izango dute pandemiak eragindako behar batzuei aurre egiteko. 2020rako %2,9ko gastu muga ezarri zuen Madrilek; hau da, erakunde publiko baten gastua ezin zela 2019an baino %2,9 handiago izan.

2021ean ere gastu araua alde batera uzteko aukera onartu du Maria Jesus Montero Ogasun ministroak, La Sexta telebista katean. Azaldu zuenez, lege dekretu bat landu nahi dute orain, «ustez adostasun handiena jaso zuten» aurreko dekretuaren neurriekin. Ministerioak kalkulatu duenez, atzera botatako dekretuaren %85 joango da dekretu berrian. Kanpoan geratuko da udalek beren kutxetan dituzten soberakinak Espainiako Gobernuari mailegatzeko aukera. PSOEko alkate batzuek baizik ez zuten ontzat hartu aukera hori.

Gastu araua aldi baterako bertan behera uztea jada agertzen zen Kongresuak atzera botatako dekretuan. Zehazki, Aurrekontuen Egonkortasun Legeak ezohiko egoeretarako aurreikusten duen artikulu bat baliatu nahi zuen Madrilek gastuaren araua aldi baterako indargabetzeko.

Egonkortasun Legeak mugatzen du, hain zuzen ere, erakundeen gastu publikoa, lehentasuna ematen baitio kontu publikoak orekatzeari. 2012an jarri zuen indarrean orduko Espainiako Gobernuak, PPrenak, eta, orduz gero, Eusko Jaurlaritzak, Nafarroako Gobernuak eta Hegoaldeko beste erakunde publikoek ezin dute nahi beste gastatu, eta defizit muga batzuk bete behar dituzte. Udalen eta tokiko beste erakundeen kasuan, zero defizita. Oraingo dekretuak ez du debekua kenduko, eta, hortaz, tokiko erakundeek soilik daukaten dirua gastatu ahal izango dute.

Pilatutako superabitak

Espainiako Ogasun Ministerioa k azaldu duenez, 2019. urtean pilatutako superabita gastatzeko aukera izango dute udalek aurten, betiere jasangarritzat jotzen diren inbertsioak egiten badituzte. Gainera, 2018ko superabitarekin finantzatzen ari diren inbertsio horietako batzuk 2021ean bukatu ahal izango dituzte.

Foru aldundiei bereziki eragiten dien puntu bat ere aipatu du Ogasun Ministerioak: 2019ko superabita erabili ahal izango dute aurten zerga bilketan izandako galera konpentsatzeko.

Euskal Pentsiodunen mugimenduak bi manifestazio deitu ditu Bilbon, irailaren 19an eta urriaren 5ean, Adinekoen Nazioarteko Egunean.

EAEko Unibertsitatetik kanpoko 1.200 hezkuntza zentro publiko eta kontzertatu deitu dituzte grebara astearte honetan hezkuntzako sindikatu guztiek

Eusko Jaurlaritzak gutxieneko zerbitzuak emateko agindua eman du astelehen honetan, irailaren 15ean, Euskadiko ikastetxeetan deituta dagoen grebaren harira.

Elkarrizketa soziala: Espainiako Gobernuak 2020ko irailaren 15eko Ministroen Kontseilura telelaneko araudi berria eramatea ez du baztertzen. COVID 19

ArcelorMittalek ez du epe laburrean Sestaoko ACB irekitzea aurreikusten (martxotik dago geldirik), egoerak “oso txarra” izaten jarraitzen duelako

1 Ezagutzen al duzu pezetatan kalkulatzen duenik oraindik? Bai, gure amona oraindik pezetatan kalkulatzen ibiltzen da zenbat balio duen etxe batek, adibidez.

2 Amonak… ja… Bueno… ni ere hala ibiltzen naiz batzuetan. Baina zertarako jakin nahi duzu hori, lotsagabe hori?

3 Pezeta historia izango delako behin betiko aurki. A zer nobedadea, gazte! 2002ko urtarrilaren 1ean hasi ginen denok euroekin, eta pezeta historia dela orain?

4 Bai horixe. Aurtengo abenduaren 31n bukatuko baita pezetak euroen truke aldatzeko epea. Ba al dakizu zenbat pezeta dauden oraindik aldatu gabe? Aurrekoan irakurri nuen 1.600 milioi eurotik gora daudela, 266.500 milioi pezeta, eta harrituta gelditu nintzen, alferra izan behar delako gero diru freskoa nahi ez izateko.

5 Hara! Zerbait badakizu orduan… Zer uste zenuen, ba, sasijakintsu hori? Badakit euroa indarrean sartu zenean ere 48.750 milioi euro adina pezeta zeudela jirabiraka. Ordutik, kopuru horren %97 aldatu da, baina beste %3 falta da aldatzeko oraindik. Eta, honezkero, bakarrik Espainiako Bankuan egin dezakete aldaketa. Hori ere badakit.

6 Ba, jaka zaharren patriketan begiratu beharko dugu, ezta? 25 pezetako txanpona topatzeko itxaropenez edo? Begira, 1939tik jaulkitako pezeta guztiak alda ditzakezu Espainiako Bankuan, txanponak eta billeteak, betiere haien azaleraren erdiari baino gehiagori eusten badiote, eta, txanponen kasuan, ez badaude zapaldurik edota zulaturik. Are, 1939koak baino zaharragoak ere alda ditzakezu, betiere bankuko adituek diru hori aztertu ondoren. Bilduma berezietako txanponei ere balio bera emango diete, ordea. Hobe da horiek ez aldatzea.

7 Eta nolatan geratzen da oraindik hainbeste pezeta aldatu gabe? Esaten dute bildumak egiteko nahi dituztela askok, atzerritarrek oroigarri gisa eraman zituztela bere garaian, edo ahaztuta daudela diru zorro zaharretan, edota orain arte ezin izan dituztela atera, ez zelako diru garbia izango; batek daki. Baina kontua da oraindik badutela etekina ateratzea iraganeko diru horri.

8 Baina argi al daukazu, orduan, zenbat pezeta diren euro bat? Zuk baino hobeto dakit: euro bat 166,386 pezeta dira. Hori da teoria, baina praktikak esaten dit euroko txanponarekin ehun pezetakoarekin erosten nuena baino ezin dudala erosi. Eta horregatik daukat inozoek duten azkura deseroso hori.

9 Euroarekin hasi ginenean, ba, oso zoriontsu geunden denak… Ez dakit, ba, inkesta ederra egingo zen galdetuta galtzen edo irabazten atera ote garen euroarekin. Dakidana da 2002an hiru hilabetez aritu ginela bi dibisekin, eta epe hura bukatu zenean askok benetan txarto pasatu zutela euroarekin ohitzeko. Izan ere, 1869tik daude pezetak Hego Euskal Herrian, 130 urte baino gehiago 2002ra arte.