Telelanaren legeak kostuak bere gain hartzera behartuko ditu enpresak. Enplegatzaileek telelana kontrolatzeko neurriak ezarri ahal izango dituzte.

Espainiako Gobernuak lortu du azken asteetan bilatzen ari den irudia: aldi baterako enplegu erregulazioak hiru hilabetez luzatzea adostu du. Bazuen bere kabuz luzapena erabakitzeko aukera, dekretu bidez, baina lehentasuna eman dio bere soslai negoziatzailea sendotzeari, nahiz eta horrek azkenean ekarriko dion bere poltsikotik diru gehiago jarri behar izatea erregulazioan dauden langileengatik. Kutxa publikoek —zergek— ordaindu beharko dutena aurreztuko dute, beraz, enpresek, CEOEk nahi zuen moduan. Ministroen kontseilu berezi bat egingo du gaur Espainiako Gobernuak, akordioa lege bihurtzeko.

ZER HITZARTU DUTE?

Ekainaren 30ean ziren bertan behera geratzekoak pandemiaren harira Espainiako Gobernuak sortutako aldi baterako erregulazio bereziak, «ezinbesteko arrazoiengatik» erabakitakoak. Erregulazio arruntak baino baldintza hobeak dituzte, estatuak bere gain hartzen baitu langilearen Gizarte Segurantzaren kotizazioaren ordainketa —%75, 50 langiletik gorako enpresetan, eta guztia, enpresa txikietan—, eta erregulazioan dauden langile guztiei ordaintzen baitie langabezia saria —gainontzeko baldintzak bete ala ez—. Orain, erregulazio bereziek irailaren 30era arte iraungo dute.

ZER ALDATUKO DA?

Oraindik itxita dauden negozioetan —hotel askotan, esaterako—, ezinbesteko erregulazioan segitu ahal izango dute, eta langile guztiak egon ahalko dira erregulazioan. Hori bai, aurrerantzean langileen kotizazioen zati bat beren gain hartu beharko dute enpresek: %30 uztailean, %40 abuztuan, eta %65 irailean, 50 langiletik beherako enpresetan; eta %50, %60 eta %75 handietan. Gainera, ezinbesteko erregulazioa eskatu ahal izango dute COVID-19aren agerraldiengatik itxi behar dutenek ere. Kasu horretan, kotizazioen %20 ordaindu beharko dituzte txikiek, eta %40 handiek. Ministroen asmoa zen erregulazio bereziak ezabatzea, baina amore eman dute azkenean.

BESTE ENPRESEK?

Erregulazioa eskatu zuten enpresa gehienetan, lantaldearen zati bat baizik ez dago orain egoera horretan. Haiek ere kotizazioak aurreztuko dituzte: txikiek %40 soilik ordainduko dute lanera itzuli diren langileen truke, eta %65 lanik gabe jarraitzen dutenen truke. 50 langiletik gorakoetan, berriz, %60 eta %75 ordainduko dute. Berrikuntza da baldintza horiek jasoko dituztela ez soilik ezinbesteko arrazoiengatik aldi baterako erregulazioa onartua dutenek, baita arrazoi objektiboengatik eskatzen dituztenek ere —ekoizpena jaitsi behar dutelako edo galerak dituztelako—.

BALDINTZARIK BETE

BEHAR AL DUTE?

Bai. Ahalik eta enpresa gehien jarduera normalera itzularazi nahi ditu Madrilek, eta, horregatik, baldintza sorta bat jarri die erregulazio berezia edo arrunta nahi dutenei. Ezingo dituzte langile gehiago kontratatu, ez zuzenean, ezta aldi baterako enpresen bitartez, eta ezingo dizkiete aparteko orduak eginarazi beren beharginei. Muga handiak izango dituzte lan edo zerbitzu batzuk azpikontratatzeko —beren langileak ez badaude horretarako prestaturik—, eta sindikatuei jakinarazi beharko diete hala egin behar badute. Gainera, aldi baterako erregulazioan dauden enpresek debekatua izango dute beren akziodunei dibidenduak banatzea; horretarako aukera izango dute soilik kotizazioetan aurreztutakoa ordaintzen badute.

Urte hau eta hurrengoa «gogorrak» izango dira Tubacexentzat. Koronabirusak erabat irauli du «ona» zetorren urtea, eta ahalmenaren %50eko jarduerarekin utzi ditu taldearen hainbat lantegi, tartean Euskal Herrikoak (Amurrion, Laudion eta Artziniegan, hirurak Araban). Eskariak tupustean gelditu soilik ez, Tubacexen bezero diren aeronautika eta energia sektoreetan inbertsioak %40 inguru gutxituko dira.

Horiek horrela, «jarduera erdira murriztu delarik», berregituraketa etorriko dela uste dute enpresaren buruzagiek. «Sektore guztian iragarri dira berregituraketa basatiak. Guk ahalik eta ondoena egingo dugu, baina ezingo diogu utzi berregituraketa egiteari, argi dago».

Gaia aztertzen ari direla azaldu zien hedabideei, taldearen akziodunen batzarraren harira, Jesus Esmoris kontseilari ordezkariak, taldeko konpainia bakoitzaren produktuaren eta merkatuaren arabera joango dela berregituraketa. Euskal lantegiei buruz, Esmorisen ustez, «mundu guztiak estutu beharko du gerrikoa. Lehen defentsa enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak dira, baina ezin da enplegu erregulazioan egon bizitza guztian. Merkatuaren eboluzioaren araberakoa izango da guztia».

Erabat ezkor ere ez zuen agertu nahi izan. «Ikusiko dugu zer gertatzen den datozen hilabeteetan. Ea zer erabaki hartzen dituzten gure bezeroek atzera lanean hasten direnean. Ea suspertzea datorren eta, oxala, erregulazioa edo haren zati bat ken dezakegun urte amaierako» —600 lagun ditu erregulazioan, apirilaz geroztik—.

Urte hasieran, Tubacexek 800 milioi euroren salmentak egitea jarri zion helburu bere buruari, baina gauzak erabat aldatu dira. Urtea galerekin itxiko dutela uste du taldeak, baina Esmorisek zehaztu zuen azken buruko galerak izango direla, amortizazio eta besteengatik, eta taldearen EBITDA positiboari eutsiko diotela, «kutxa erre gabe eta funtsezko inbertsioak gelditu gabe».

Taldeak finantza egoera ona duela ere gaineratu zuen Tubacexeko buruzagiak. Bonu eta agindu txartelekin, luze gabeko finantzatzearekin kezkatuta zeudela aitortu du, «baina ari da konpontzen». ICO kredituak eskatu ditu Tubacexek, eta, era berean, bankuekin egin beharreko guztia egin eta finantzen berregituraketa egin dutela ere esplikatu du, ordainketa batzuen epea luzatuz. «2008ko krisian enpresak likidezia faltagatik hiltzen ziren, baina krisi honetan ondo egiten ari dira, likidezia emanez enpresa gehienei. Guri, behintzat, eman digute». Laster, behintzat, Tubacexek ez du arriskurik ikusten arlo horretan.

Tubacexek ez du dibidendurik banatuko aurten, eta horretarako aurreikusitako sei milioi euroak bere akzioak erosteko baliatuko ditu. Kontseiluko kideek %30eko murrizketa egin dute euren ordainsarietan, eta %10-30 murriztu dira zuzendarien soldatak. 2020ko bonus guztiak ere kendu egin dira.

Merkatua

«Gero eta gehiago, gasa gara, eta gutxiago,petrolioa», dio Esmorisek. Baina oraindik ere petrolioarena da altzairu herdoilezineko eta goi aleazioko tutugilearen merkatu nagusia. Saudi Arabia eta Errusiaren arteko prezio gerrak upela amildu zuen, eta koronabirusak itzelezko gutxitzea eragin du eskarian. «Ondorioz, azken buruko bezero guztiek iragarri dute murrizketak egingo dituztela langilerian eta inbertsioetan. %30-40 proiektu eta inbertsio gutxiago izango direla aipatzen da, eta horrek zuzenean eragingo digu guri».

Tubacex beste merkatu batzuetan sartzen ari da azken urteetan; automobilgintzan eta aeronautikan, esaterako. Aeronautikan datozen bi urteetarako %40tik gorako erorketa espero du Tubacexek, 2022an suspertzea iritsi artean. «Oraintxe,Tubacexek ez dauka aeronautikako eskaririk. Zero eskari dugu hortik. Drama bat».

Gizarte Segurantzak autonomoei ezohiko laguntzak ematen jarraituko du. Ekainaren 30ean ziren amaitzekoak koronabirusaren ondorioengatik beren jarduna eten behar izan duten autonomoentzako laguntzak, baina, Espainiako Gobernuak eta autonomoen elkarteek atzo adostu zutenez, luzatu egingo dute epea, printzipioz, irailaren 30era arte.

Jose Luis Escriva Espainiako Gizarte Segurantzako Ministroaren arabera, udako denboraldian —uztailetik irailera— euren jarduera erabat etengo duten edo fakturazioan %75etik gorako galera izango duten autonomoentzako «laguntza gehigarri bat» izango da. Gainera, negozioa irekia izan arren ere jaso ahalko dute, eta ez dute kotizatu beharko laguntza jasotzen duten bitartean.

Urteko hirugarren hiruhilekoko fakturazioan halako beherakadarik izan ez baina orain arte laguntzak jaso dituztenei, berriz, autonomoen kuotan murrizketak aplikatuko dizkie Madrilek: ez dute kuotarik ordaindu beharko uztailean; abuztuan, erdia ordaindu beharko dute; eta irailean, hiru laurdenak.

Autonomoen eskarietako bat ere onartu zuten atzoko bileran: sasoikako autonomoei ezohiko diru laguntza ordaintzea. Espainiako Gobernuak alarma egoera indarrean jarri eta diru laguntzak onartu zituenean, diru sari haiek jaso gabe geratu ziren sasoikako autonomoak, ez zeudelako Gizarte Segurantzan izena emanda orduan.

Gutxienez 661 euro

Diru laguntza berezia jaso nahi dutenek mutualitateen bidez egin behar dute eskaria, eta, onartuz gero, autonomoak bere kotizazio oinarriaren %70 jasoko du —661 euroko gutxienekoa kotizatu badu eta haurrik ez badu—. Apirilean, Gizarte Segurantza laguntza horiek ematen hasi zenean, Hego Euskal Herriko 38.000 autonomok jaso zuten.

Baldintza berriak ezohiko Ministro Kontseilu batean eztabaidatu beharko lirateke, ekainaren 30ean, orain arteko akordioak iraungi aurretik.

Taldearen helburua “kaxa ez erretzea” izango da bere “egoera ekonomiko egonkorra” mantentzeko eta ez du alde batera uzten erosketak egitea, “aukera ona” badira.

Langile bat hil zen atzo Iruran (Gipuzkoa), Laskibar industrialdeko nabe bat berritzeko lanetan ari zenean.

WASHINGTON. Bi hilabete eskasean zahar geratu dira Nazioarteko Diru Funtsaren iragarpenak. Koronabirusari aurre egiteko konfinamenduak, eta, horiek bukatuta, enpresak eta herritarrak gasturako erakusten ari diren zuhurtziak uste baino kolpe handiagoa emango diote ekonomiari. Mundu osoko BPGa %4,9 da txikitzekoa aurten, eta apirilean iragarritakoa baino 1,9 puntu gehiago. Gainera, 2021ean ere gutxiago haziko da: %5,4 (lau hamarren gutxiago).

Herrialde aberatsek hartuko dute proportzionalki kolperik handiena, eta haietan okertu du gehien aurreikuspena, batez ere Frantziari (%12,5eko jaitsiera, bost puntu gehiago) eta Espainiari (%12,8, 4,8 puntu gehiago) dagokienez. Oro har, 2021 amaieran 2020 hasieran baino %5 txikiagoa izango da BPGa herrialderik aberatsenetan, eta, asko zorpetuko direnez, finantza merkatuekin adi egon beharko dutela gogorarazi die Rita Gopinath NDFko ekonomisten buruak.

Edonola ere, Gopinathek kezka berezia azaldu du herrialderik behartsuenetako herritar pobreenekiko. «Kolpe latza jasango dute, eta muturreko pobrezia txikitzeko egindako aurrerapenak arriskuan jarriko dira». 1990ean, munduko biztanleen %35 bizi ziren egunean 1,90 dolarrekin baino gutxiagorekin, eta %10 baino gutxiago dira orain.

«Oso kezkatuta» dago ELA Eusko Jaurlaritzarekin. Koronabirusak eragindako krisiari erantzuteko iragarri dituen planak oso eskasak iruditu zaizkio, ez diotelako «egoerari erantzuten». Sindikatuaren iritziz, «Jaurlaritzak ez du aldatu nahi bere politiken zentzua, eta etengabeko publizitate eta propaganda kanpaina batean murgilduta dago, bere diskurtso triunfalistarekin errealitatea ezkutatzeko».

Mikel Noval ELAren arlo sozialeko arduradunak azaldu zuenez, nagusiki bi kontugatik egin diote kritika Eusko Jaurlaritzari. Alde batetik, ELAren arabera, ez duelako «aurrekontuaren %1 ere bideratuko COVID-19aren ondorioei aurre egiteko planetara», iragartzen ari diren plan gehienak «hilabete batzuk lehenago onartutakoak» direlako. «Gainera, horietako asko oraindik ez dituzte aldizkari ofizialean argitaratu ere egin».

Adibide bat jarri zuen sindikatuak: «Jaurlaritzak, joan den astean, enplegua suspertzeko 140 milioi euroko plan bat iragarri zuen, baina horietatik hamar soilik dira berriak. Gainontzekoak lehenago onartutako aurrekontuei dagozkien planak dira, urtero errepikatzen direnak, eta, gure ustez, bide okerretik doazenak».

Beste alde batetik, Jaurlaritzak aurreikusi duen osasun gastuaren igoera «Espainiako Gobernutik jasoko duen kopurua baino askoz txikiagoa» dela salatu du sindikatuak. Lakuak esan du Osasunerako aurrekontua 200 milioi euro handituko dela, eta, egin dituzten kalkuluen arabera, Madrilen Susperraldi Ekonomikorako Funtsetik 600 milioi inguru jasoko dituzte. Printzipioz, zatirik handiena osasungintzarako da.

Egoerari aurre egiteko, lehendik aurkeztua zuen proposamenari eutsiko dio ELAk. Hartan, besteak beste, langabe guztientzat eskatu dute lanbide arteko gutxieneko soldata adinako langabezia saria; DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta gutxieneko soldata adinakoa izatea; eta legez aitortzea mendekotasun egoera guztiak estaliko direla sistema publiko, unibertsal eta doako baten bidez.

Zerga erreformarik ez

Sindikatuak, gainera, kritikatu du Jaurlaritzak zerga erreformarik ez egitea: «Haren asmoa da zorra Madrilek uzten dion neurrian gehitzea». Hori, batetik, «subiranotasunari uko egitea» dela iritzi dio, eta, bestetik, «aurrekontu sozialen erronka bete ezin denean besteari errua egozteko aitzakia bat».

Horregatik exijitu du ELAk «bidezko zerga erreforma bat, biltzen den dirua taxuz gehitu eta tratu bereizkeria amaitu dadin errenta taldeen artean: lanekoak, enpresa eta kapital errenten kontra».

ELAren proposamenarekin, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 3.750 milioitik gora bilduko lirateke: «Zerga erreforma baztertzeak esan nahi du erabakitzen dela gaurko gastua bihurtzea biharko zor eta etziko murrizketa, 2008an bezala».