WASHINGTON. Bi hilabete eskasean zahar geratu dira Nazioarteko Diru Funtsaren iragarpenak. Koronabirusari aurre egiteko konfinamenduak, eta, horiek bukatuta, enpresak eta herritarrak gasturako erakusten ari diren zuhurtziak uste baino kolpe handiagoa emango diote ekonomiari. Mundu osoko BPGa %4,9 da txikitzekoa aurten, eta apirilean iragarritakoa baino 1,9 puntu gehiago. Gainera, 2021ean ere gutxiago haziko da: %5,4 (lau hamarren gutxiago).

Herrialde aberatsek hartuko dute proportzionalki kolperik handiena, eta haietan okertu du gehien aurreikuspena, batez ere Frantziari (%12,5eko jaitsiera, bost puntu gehiago) eta Espainiari (%12,8, 4,8 puntu gehiago) dagokienez. Oro har, 2021 amaieran 2020 hasieran baino %5 txikiagoa izango da BPGa herrialderik aberatsenetan, eta, asko zorpetuko direnez, finantza merkatuekin adi egon beharko dutela gogorarazi die Rita Gopinath NDFko ekonomisten buruak.

Edonola ere, Gopinathek kezka berezia azaldu du herrialderik behartsuenetako herritar pobreenekiko. «Kolpe latza jasango dute, eta muturreko pobrezia txikitzeko egindako aurrerapenak arriskuan jarriko dira». 1990ean, munduko biztanleen %35 bizi ziren egunean 1,90 dolarrekin baino gutxiagorekin, eta %10 baino gutxiago dira orain.

Espainiako ekonomia % 12,8 jaitsiko da 2020an koronabirusaren pandemiagatik, Nazioarteko Diru Funtsak asteazken honetan jakitera eman duenez.

Euskadik eguzki energia sortzeko planta berri bat izango du Erriberabeitian (Araba), eta urtero 160.000 pertsonak kontsumitzen duten elektrizitatea ekoitziko du.

Novia Salcedo Fundazioak programa bat jarri du abian Eusko Jaurlaritzarekin batera, EAEko gazteen kontratazioa sustatzeko eta gazte-enplegua suspertzeko.

Energia berriztagarriaren merkatuari bultzada emateko asmoz hainbat arau biltzen dituen dekretua onartu du Espainiako Ministroen Kontseiluak, tartean konexio baimenen espekulazio burbuila eteteko epe berriak, eta argindar berriztagarrien enkanteak ahalbidetzeko neurriak.

Urte gutxitan gertatu da; iturri berriztagarrietatik —haize errotetatik eta fotovoltaikoetatik— argindarra sortzea askoz ere merkeagoa da orain. Baina ez da erraza gertatzen ari horren eragina kontsumitzaileen fakturan antzematea. Hainbat dira horren atzean dauden arrazoiak, eta horietako bat espekulazioa izatea eragotzi nahi du Sanchezen gobernuak.

Espainian parke eolikoen eta fotovoltaikoen inguruan espekulazio burbuila bat puztu dela, hain zuzen, Red Electrica bera ari da ohartarazten iaztik. Zenbakiei begiratu besterik ez dago: berriztagarrien sare elektrikorako sarbide eta konexio eskariak 430 gigawatteko potentziakoak izan dira 2018az geroztik. Baina 2030. urterako Espainiako Klima eta Energia Planak 60 gigawatteko helburua du instalazio berrietarako, besteak beste, azken urteetan Espainian 40 gigawatt ingurukoa izan delako argindar eskari handiena.

Ezinezkoa da, beraz, konexio eskaerek jasotako kapazitate elektriko hori guztia garatzea. Ezta asmorik ere. Red Electricak, CNMCk eta gobernuak uste dute hor tartean bitartekari espekulatzaileak daudela. Parkerik eraikitzeko asmorik gabe, lizentziak eskuratzea da haien negozioa, gero haiek egiazko parke sustatzaileei saltzeko. Zenbait hedabidetan agertu da konexio lizentzia jakin batzuek megawatteko 100.000 euro balio dezaketela.

Argindar merkeagoa

Nork ordaintzen du, azken buruan diru hori? Kontsumitzaile xeheak. Red Electrica jada hasita zegoen ezezkoa ematen zenbati eskaerari, gehienak energia fotovoltaikoari zegozkionak. Nafarroan, esaterako, apirilean 0,6 gigawatt eoliko eta 0,3 fotovoltaiko ziren baimena ukatutakoak.

Orain, gobernuaren dekretuak bidea erraztu nahi die parkeen sustatzaileei eta baimenak mugatu «proiektu egiazko eta sendoei». Hori ziurtatzeko, tramite bakoitzarentzat epeak ezarriko ditu, eta horiek betetzen ez badira, esleipena iraungi egingo da, modu automatikoan. Gobernuak eta CNMCk araudi berria garatu artean, gutxienez datozen hiru hilabeteetan, ez da eskaera berririk onartuko.

Berriztagarrien enkanteen eredua ere aldatu eta arautu nahi du gobernuak, enkante horiek prezioen arabera egin daitezen, eta horrela sorkuntza merkeagoaren eragina herritarren fakturetara ere iritsi dadin. Portugalen, esaterako, argindar merkatu orokorrekoak baino prezio merkeagoak eman zituen iaz halako enkante batek. Lehen enkantea urteko bigarren seihilekoan egin nahiko luke Espainiako Gobernuak, baina oraindik ez du zehaztu zenbat potentzia aterako litzatekeen enkantean. Gobernuak azaldu du sortzaile txikien erkidegoak ere aurkeztu ahalko direla.

Eroskik ez ditu Caprabo saltokiak salduko; edo, atzo, behintzat, hala esan zuten taldeko arduradunek. Elorrioko kooperatibaren arabera, «Caprabo supermerkatuak aktibo estrategiko bat dira, eta ez daude salgai». Hala, La Vanguardia egunkariak goizean argitaratuko albistea gezurtatu nahi izan zuten. Hala zioen berriak: «Hamahiru urteren ostean, Eroskik Caprabo saltzeko prozesua abiatu du». Eroskik 2007an erosi zuen Kataluniako enpresaren %75, ia 1.000 milioi euroren truke, eta, geroago, kapital osoaren jabe egin zen.

Eroskik, hori bai, berriz ere martxan jarri du bazkide berriak bilatzeko prozesua, koronabirusaren krisiak eragindako geldialdiaren ostean. Kooperatibak joan den urtean berriro finantzatu zuen bankuekin duen 1.540 milioi euroko zorra, bost urterako. Orduan, kooperatibako iturriek BERRIAri aitortu ziotenez, ez zuten guztiz baztertzen bere negozioaren atalen bat saldu behar izatea, baldin eta bere mozkinekin ez bazuten lortzen nahiko diru bankuekin hartutako konpromisoak betetzeko. Mozkinak lortzeko bide horretan, ordea, aurrerapauso nabarmena egin du Eroskik: 45 milioi eurotik gorako etekina lortu zuen 2019an.

Kooperatibak zorra ordaintzeko har ditzakeen beste bide batzuen artean, «bazkide berriak» bilatzea da lehen aukera —Eroskik PwC (Pricewaterhouse Coopers) aholkularitza agentziari eman zion ardura hori—.

Beste negozio adarrak

Taldearen negozio arrunta ez diren adarretarako baliatuko lituzke bazkide berriak kooperatibak. Gaur egun, Eroski markako hipermerkatuak eta supermerkatuak ez ezik, lehen aipatutako Caprabo saltokiak, Forum kirol dendak, gasolindegiak, Eroski Bidaiak eta optika dendak ere baditu taldeak.

Azken urtean Eroskik egindako inbertsio gehienek dendak berritzeko eta Zurekin eredura egokitzeko balio izan dute; horietako hainbat, gainera, Caprabo saltokiak dira. Orain, 845 denda baino gehiago daude eraldatuta, eta horietan saltzen ditu taldeak elikagaien %80 pasa. Eroskik nabarmendu du salmentak handitu egin direla sarea eredu berrira eraldatu den eskualde guztietan.

Auto elektrikoen aldeko apustuak kezka eragin du Euskal Herriko autogintzan, gaur egungo industriaren muina baitira errekuntza motorrak dituzten ibilgailuak (VW eta Mercedes) eta auto horiei lotutako osagarriak. Teknologia batetik besterako jauziak jokoz kanpo harrapa ditzake enpresa asko, auto elektrikoek osagai gutxiago behar dituztelako errekuntzakoek baino. Elektrifikazio prozesua oraindik motel dabilen arren, trantsizio horri erronka batekin erantzun nahi dio Bizkaiko Gestamp taldeak: auto elektrikoei buruzko ikerketa zentro bat jarri nahi du, Zornotzako Boroa auzoko AIC autogintzarako ikerketa gunean (Bizkaia). Eusko Jaurlaritzaren laguntza jasoko du horretarako.

Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak eman du inbertsioaren berri, hain zuzen ere, bere diruek ekarpen handia egingo diotelako proiektuari. Zehazki, Gestampek iragarri duen hamazazpi milioi euroren inbertsiotik ia erdia Jaurlaritzak jarriko du, zortzi milioi. Hurrengo egunotan sinatuko dute elkarlanerako ituna Tapiak eta Francisco Riberas Gestampeko buruak.

«Ulertzen dugu bultzatzen duen enpresaren interesa gainditzen duen ekinaldi bat dela, eta handitu egingo duela Euskadiko autogintzako enpresen lehiakortasuna», justifikatu du Tapiak. Hau da, Gestampek ez ezik, sektoreko beste enpresek eta zentro teknologikoek ere erabili ahal izango dutela ikerketa zentroan ikasitakoa beren ekoizpen prozesuetan.

«Auto elektrikoaren atalean, aurrea hartu behar da, eta lehenbailehen egon behar da prest», ziurtatu du Tapiak, eta gogorarazi du beste lurralde batzuetan ere ari direla horretan. «Aukerak baliatu behar dira. Zentro hau aukera izan daiteke trantsizioa hasteko, eta alde batera uzterik ez dugun lan bat da».

Errekuntza motorreko autoetatik elektrikoetara dagoen trantsizioa ikertuko dituzte zentroan, baina baita auto elektriko horiek beharko dituzten osagarri bereziak ere. Autoen egiturazko zatiak arintzen arreta berezia jarriko dute, pisu txikiagoa badute, bateriek gehiago iraungo dutelako edo neurriz txikiagoak izango direlako. Izan ere, horixe baita Gestampen espezialitatea: autoen karrozerien altzairuzko zatiak.

43.000 langileko enpresa

Sektore horretan munduko talderik garrantzitsuenetako bat da Abadiñokoa: 112 ekoizpen planta ditu munduan barreiatuta, hamahiru ikerketa zentro eta 43.000 enplegatu. Euskal Herrian zortzi lantegi ditu (bost Bizkaian, bi Nafarroan eta bat Gipuzkoan), bi egoitza eta zentro teknologiko bat, Boroako AICn bertan.

Baina ikerketa zentro bat baino gehiago izan nahi du Gestampenak. 4.0. lantegi batekin esperimentuak egin nahi dituzte han. Hau da, Internet-aren aukerak baliatuz, ekoizpen automatizatuagoa duen lantegi bat. «Ekoizpen malgukoa» izango dela nabarmendu du Tapiak, hots, lantzen diren ekoizpen prozesu berriak berehala aplikatu ahal izango direla ekoizpenean.

Boroan egokitzapen batzuk egin behar dituztenez, behin-behineko egoitza izango du ikerketa zentroak. Zenbat lanpostu sortuko diren ez du azaldu Tapiak: «Abiadurak hartzen duen abiaduraren eta garapenaren mende dago».

2020-2021 ikasturtea: Eusko Jaurlaritza hezkuntza publikoan murrizketak egiten ari dela salatu dute LAB, ELA, Steilas, CCOO eta UGT sindikatuek ohar batean.

Arabako Foru Aldundiak datorren urteko PFEZaren gaineko % 10eko kenkariak onartu ditu, 3.000 eurotik gorako etxebizitzak birgaitzeko helburuarekin.

Euskadik eguzki parke berri bat izango du Arabako Ribaguda herrian, Erribera Beherea eta Armiñon udalerrien artean, eta 100 megawatt sortuko ditu.