DONOSTIA. Sei eguneko grebaren ostean, akordioa hurbilago dute Adegik eta Gipuzkoako papergintzako langileek. CCOO eta LAB sindikatuek ontzat eman dute patronalaren azken proposamena. ELAk, berriz, esan du beste sindikatuek jarrera irmoagoa izan balute hitzarmen historiko bat lortzeko moduan egongo zirela.

Datozen egunetan batzarrak egingo dira proposamenaz erabakitzeko. Adegiren proposamenak hiru neurri berri biltzen ditu: soldaten KPIa gehi %1,25eko igoera, errelebo kontratuak 2018ko legearen arabera egiteko konpromisoa, eta baimenen hobekuntza, baita guraso bakarreko familientzat ere. Akordio hori Errenteriako Papresa enpresan sinatutakoa sinatu eta gero etorri da. Egun bateko grebaren ondoren, duela bi egun sinatu zuten hitzarmena langileek eta enpresak. Akordio horren harira, ELAk adierazi du badela garaia patronalek eta komunikabideek erakusten duten egoera onak oihartzuna izateko langileen eskubideetan eta aberastasunaren banaketan.

Tubacex enpresako Laudioko eta Amurrioko (Araba) lantegien ekoizpena etenda dago atzoz geroztik, herenegun izandako lan istripua salatzeko. Langileak 24 orduko lanuztea egiten ari baitira 25 urteko behargin baten heriotza gaitzesteko. Enpresako langile batzordeak deituta, manifestazioa egin zuten atzo, Laudioko lantegitik herriko plazaraino; salatu zuten prekaritatearen ondorioz hil dela gaztea, eta enpresako zuzendaritzari egotzi diote heriotzaren erantzukizuna. Sindikatu nagusien babesa izan zuten protestan.

Hain zuzen, ELA eta LAB sindikatuek lan istripua gaitzetsi dute, eta enpresan dagoen «arrisku handia» salatu dute ohar baten bidez. Adierazi dute gazteak ezin zuela bakarrik jardun, «esperientzia txikia» zuelako. Prebentzio «neurri eraginkorrak» galdegin dituzte, eta salatu dute heriotza ezin zaiola «doan atera» enpresaren zuzendaritzari. Etxera «bizirik eta onik itzultzeko eskubidea» aldarrikatu dute. Istripua ikertu eta erantzukizunak argitzea galdegin dute sindikatuek.

Era berean, UGT sindikatuak ere eskatu du «sakon ikertzeko» zer gertatu den, eta adierazi du langile gazteek «babes berezia» behar dutela ez dutelako esperientzia handirik. Hain zuzen, gogorarazi du hala jasotzen duela Laneko Arriskuen Prebentzioari Buruzko Legeak ere. Ernaik, berriz, prekaritatearen ondorioz eskualdean izaten ari diren heriotzez ohartarazi du.

Iturri sindikalen arabera, beharginak bi urte zeramatzan enpresan mantentze lanetan praktiketan. Herenegun arratsaldean beharrean ari zela, pieza bat buru gainera erori zitzaion, eta horren ondorioz hil zen 25 urteko gaztea. Eusko Jaurlaritzak adierazi du Osalan eta Lan Ikuskaritza istripua ikertzen ari direla. Maria Jesus San Jose Lan sailburuak doluminak eman dizkie hildakoaren familiari eta senitartekoei.

Oraindik ezin dute emaitzarik jakinarazi, baina Baskegur elkartean gustura daude, xingola marroia oxido kruposoarekin tratatzea eraginkorra gertatzen ari dela iritzita. Joan den urtean Euskal Herriko intsinis pinuetan hedatutako gaitzaren aurkako tratamendua hasi zuten joan den astean Bizkaiko 1.240 hektareatan, eta, oraindik emaitzarik jaso ez badute ere, Oskar Azkarate Baskegurreko zuzendariak atzo esan zuen eragin positiboa izaten ari dela. «Oraindik ezin dugu zehatz hitz egin, baina badirudi fruitu ona ematen ari dela». Iazko datuen arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako intsinis pinuen %36 gaixo zeuden, baina aurten xingola marroiaren gaixotasunak ez du joan den urtean bezalako kalterik eragin. «Hezetasun gutxiago egon da, eta, eguraldiaren eraginez, gaixotasuna ez da horrenbeste zabaldu».

Iaz pinudien herenei kalte egin zien gaitzak, eta horrek zuzenean jo zuen sektorea. Izan ere, hiru lurraldeetako egur ekoizpenaren %81 zuhaitz espezie horri dagokio.

Gehien ustiatzen den espezieari zuzenean eragiten dion gaixotasuna ikusita, baso jabe askok mozteko baimenak eskatu dituzte. Azkarateren esanetan, ordea, baimen horiek eskatu eta basoak moztu arte denbora asko behar izaten da, eta, iaztik gaur egundaino baimen eskaerak gora egin badu ere, oraindik ez daukate mozketen datu zehatzik.

Dena den, aitortu du begi bistakoa dela gehiago mozten ari dela. Horrek egurraren prezioan izan zezakeen baino eragin txikiagoa izan du, sektorean «ahalegin berezia» egin delako prezioak ez jaisteko. «Erosleek izan zezaketen tentazio hori, baina haien kalterako izango litzateke luzera begira, eta, prezioak apur bat jaitsi badira ere, eutsi egin diote oro har».

Lantzeko ildo berriak

Egurraren sektoreari zuzenean eragin dio xingola marroiaren gaitzak, baina, Baskegurreko zuzendariaren arabera, klima aldaketarekin gaitz gehiago azalduko dira Euskal Herriko basoetan. Alegia, azaldu du argi eduki behar dela egoera hori etorriko dela. Alde horretatik, gaineratu du basogintzak gaur egun egiten duen baino askoz gehiago egin dezakeela klima aldaketaren aurka borrokatzeko: «Hemen, zuhaitz espezieei buruzko eztabaidak nagusitzen dira, zein espezie den egokiagoa eremu batean eta zein ez. baina apenas hitz egiten den plastikoa ordezkatu dezakeen eta egurrarekin ekoizten den biozelulosari buruz». Edo egurrezko eraikuntzari buruz, edo biomasari buruz. «Berrerabilgarria den produktu bat da, eta petroliotik eratorritako produktuak ordezkatu daitezke».

Datozen urteetan euskal basogintza eta egurgintzak ildo horretan lan egin dezakeela zehaztu du Azkaratek, eta gogora ekarri ezen, Europa erdialdeko herrialdeetako baso dentsitatea edukita ere, ez dela egiten eremu horretan egiten den egur erabilerarik. Horregatik, esplikatu du aurrerantzean egurraren sektorea dibertsifikatzeko egingo dutela lan.

Sustapen Ministerioak 2019ko uztailaren 5ean argitaratu du AHTaren Gasteizko tartearen txosten informatiboa. Proiektuak 872 milioi euroko aurrekontua du.

Greba Tubacex multinazionalak Laudion duen lantegian lan istripu bat salatzeko 2019ko uztailaren 5ean. 24 urteko langile bat hil da uztailaren 4an pieza bat erorita.

Euskal Autonomia Erkidegoan alokairuko auto txoferdunek (VTC) bi bereizgarri eraman beharko dituzte bi hilabete barru; aurreko beiran bata eta atzekoan bestea.

BILBO. Jaurlaritzak 3,1 milioi euro jarri ditu industrialdeak berritzeko. Horietatik 1,2 milioi SPRIk banatu ditu, 22 proiekturen artean. Edonola ere, planak harrera eskasa izan du Talka Planaren barruan egoteagatik laguntza berezia duten hiru eskualdeetan: Ezkerraldean, Meatzaldean eta Oiartzualdean. Laguntzen %5 soilik gastatu dira han.

LAUDIO. 25 urteko langile bat hil zen atzo arratsaldean Tubacexen fabrikan (Laudio, Araba), lanean ari zela makina baten pieza bat gainera erorita. Anbulantzia eta suhiltzaileak fabrikara iritsi zirenerako, langilea hilik zegoen. Osalan ikertzen ari da istripua zergatik gertatu den.

Iturri sindikalek jakinarazi dutenez, hildakoak 25 urte zituen, Laudiokoa bertakoa zen, eta ikasketa duala egiten ari zen, hau da, aldi berean lanbide heziketa eta lana uztartzen ari zen.

Aiaraldea.eus agerkari digitalaren arabera, sindikatuko ordezkariak 17:15 aldera joan ziren lantegira; langileek ekoizpena gelditu zuten, eta batzar bat egin, istripuaren aurkako protesta antolatzeko. Ordezkari sindikalek Aiaraldea-ri ziurtatu diotenez, istripua prekaritatearen ondorio zuzena izan da. «Egoera jasanezina da Tubacex lantegian», azaldu zuten. Duela bederatzi urte, beste lan istripu hilgarri bat izan zen lantegi horretan.

LABen zenbaketaren arabera, Euskal Herrian aurten jada 28 lagun hil dira lanean ari zirela.

LABek azken lau urteotako hauteskunde sindikalen zikloaren balantzea egin du, eta Nafarroan ikusitakoak pozik utzi du. Bi helburu jarri zizkion bere buruari sindikatu abertzaleak, eta biak bete ditu: mila ordezkari lortzea eta %16ko ordezkaritzara iristea. Maiatzean amaitu zen hauteskunde sindikalen ziklo trinkoa, eta 1.018 ordezkarirekin eta %16,67ko ordezkaritzarekin bukatu du. Igoera batez ere sektore feminizatuetan eta prekarizatuetan gertatu dela nabarmendu zuen Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak, atzo, Iruñean.

Sindikatu abertzaleek Nafarroan gora egin dute azken urteetan, eta azken lauetan LAB hazi da gehien: %14,8tik %16,6raino. Eskualdeka, hiru zatitan banatzen du lurraldea: Iruñerrian, ia bi puntu handitu dute ordezkaritza, Erriberan ere antzera igo dira, eta Sakanan ordezkaritzaren %39 lortu dute.

Hori bai, lurraldeko sindikatu handienetan laugarrena izaten jarraitzen du LABek. UGT da lehen indarra, baina %27,3tik %25,4ra jaitsi du ordezkaritza; CCOOk, bigarren indarrak, bere horretan eutsi dio %23,7ko ordezkaritzari; ELA, berriz, ia puntu bat igo da, %21,8tik %22,7ra, eta hura da, alde handiz gainera, Hego Euskal Herriko sindikatu nagusia, %36tik gorako ordezkaritzarekin.

Oztopo batzuen gainetik hazi direla salatu zuen Aranburuk: «Hainbat enpresatan, patronalaren presioak eta mehatxuak jasaten ditugu, inolako eskrupulurik gabe. Ordezkaritzarako dugun eskubidea oztopatzen saiatzen da, eta, horretarako, sindikaturen baten laguntza izaten du».

Corte Ingles jarri dute adibide gisa. Imanol Karrerak gertutik ezagutu zuen hango hauteskunde prozesua. Beharrezkoa da horretarako langile batek izenpetzea hautagaitza: «Sinadura bilketa hori ondoko kaleetan egin behar genuen, Corte Ingles kanpoan eginez gero nagusiek kamerekin ikusten zutelako nork sinatzen zuen». Nafarroako Gobernuari eskatu zioten hauteskunde sindikalen prozesua bermatzeko, eta, enpresari ohartarazpena eginagatik, Corte Inglesek langile batzuk kaleratu ditu horregatik.

Dena den, Karreraren arabera, hauteskunde sindikalek agerian uzten dute gero eta langile gehiagok babesten dutela LABen eredu sindikala. «Urratsak egin ditugu, eta borroka eta greba eraginkorren aldeko apustuarekin jarraitzen dugu. Aurrerapausoak eman ditugu, eta pultsua berreskuratu. Gure ordezkariak eta afiliatuak borrokaren lehen lerroan dira».

Jazarpenaren aurka

Horren guztiaren adibide gisa jarri dute Huerta de Peraltako borroka. «Landa eremuan urteetan izandako borrokarik handiena izan da, eta urte politikoa markatu du, gizartearen elkartasuna piztu baitu, klase subjektuaren berrosaketan urratsak egin baititugu, eta klase harrotasun hori jarri baitugu agenda politikoan».

Horregatik, Karreraren arabera, «hautu politiko» bat izan dira Huerta de Peraltako gatazkaren aurka Foruzaingoak jarri dituen salaketak eta ireki diren hiru auzi judizialak. «Lan gatazkan akordioa lortu dugu enpresarekin, baina erabaki politikoa dago atzean, zigor arlora eramateko».

Sektore prekarioen egoera salatzeko, LABek Piztu Alarma dinamika sortu du. «Etengabeko birpentsatze ariketa bat egin behar dugu, geroz eta langile gehiago ohiko sindikatuetatik kanpo baitaude prekaritatearen ondorioz», azaldu zuen Aranburuk. Haren hitzetan, errealitate horri aurre egiteko ariketa moduko bat da Piztu Alarma. «Glovo eta horrelako enpresetan banatzaile gisa aritzen direnak autonomo faltsuak dira, eta sei langiletik beherako ostalaritza enpresetan ez dago sindikatuen ordezkaritza izateko aukerarik; sindikatuen babesa haien zerbitzura jartzeko modu bat da».

Egoera politikoaz

Egoera politikoari dagokionez, azken lau urteetan LABek «dialektika eraikitzailea» izan duela uste du. Lauko gobernuak egindako urrats batzuk «baliagarriak» iruditu zaizkio, eta beste erabaki batzuk, berriz, kritikagarriak.

Hasi berri den legealdiari begira, egiturazko bi arazo sumatu ditu sindikatuak: batetik, Madrilen hartzen direla erabaki politiko nagusiak, eta, bestetik, patronalak politika ekonomikoetan eragiteko ahalmena berreskuratuko duela.

Gobernua osatzeko negoziazio prozesuan PSN bultzatzen ari den «bazterketa politika» kritikatu du LABek, eta jokabide horri sostengua ematea leporatu die Geroa Bairi, Ahal Dugu-ri eta Ezkerrari.